Chrześcijańscy rewolucjoniści północnej Syrii

Jednym z najpopularniejszych kłamstw rosyjskiej propagandy w Polsce jest przedstawianie reżimu Asada jako „obrońcy chrześcijan w Syrii”. Nie tylko zresztą rosyjskiej. Parę miesięcy temu pewien dość znany dziennikarz o prorebelianckich sympatiach wypowiadał podobne tezy. Zgaduję, że w jego wypadku niechęć do demokratycznej rewolucji przeważyła nad niechęcią do reżimu.

Zapewne domyślacie się, że skoro użyłem słowa „kłamstwo” to sytuacja wygląda inaczej. Zwłaszcza jeżeli czytaliście moje poprzednie artykuły, i/lub śledzicie profil „Wspieram Kurdyjską Rewolucję w Rojavie” na fb. W rzeczywistości syryjscy chrześcijanie są aktywnymi uczestnikami projektu Demokratycznej Federacji Północnej Syrii (więcej o nim tu, tu, tu i tu), są też sojusznikami kurdyjskiego ruchu ocalanowskiego jeszcze z poprzedniego stulecia. Dziś postaramy się im bliżej przyjrzeć.

img-20171124-wa0033-1.jpg
Występ syriackiego zespołu folklorystycznego na wiecu wyborczym w Derik, Demokratyczna Federacja Północnej Syrii (Rożawa). Źródło: syriacsnews.com.

Syriacy lub Asyryjczycy, Chaldejczycy, Aramejczycy. Bliskowschodni chrześcijanie używają różnych samoidentyfikacji (w Libanie  dodatkowo fenickiej). Uczestnicy rewolucji Rożawy to przede wszystkim Syriacy, ale w ramach Syryjskich Sił Demokratycznych działają też grupy określające się mianem Asyryjczyków.

Współpraca Syriaków z Kurdami sięga lat 80-tych XX wieku.[1] Wtedy to chrześcijanie zamieszkujący region Tur Abdin na terenie Turcji stali się celami ataków niejako przy okazji wojny Turcji z Partią Pracujących Kurdystanu (PKK). Rząd turecki wspierał i tolerował różne organizacje o charakterze nacjonalistycznym, bądź islamistycznym (np. Kurdyjski Hezbollah, który był grupą sunnickich ekstremistów zwalczających PKK i co najmniej tolerowanych przez władze Turcji). Dla grup tych mniejszość religijna i etniczna była naturalnym celem.  Mnożyły się zabójstwa w wykonaniu „nieznanych sprawców”, pozornie pozbawione motywów, które łączyło jedno – przynależność ofiar do syriackiej mniejszości.  Syriacy odebrali to jako kontynuację ludobójstwa z okresu pierwszej wojny światowej.

Trzeba bowiem pamiętać, że to co znane jest na zachodzie jako „ludobójstwo Ormian” dotyczyło nie tylko ich, ale całej chrześcijańskiej społeczności imperium Osmańskiego. Sejfo (Seyfo) – tak Syriacy/Asyryjczycy określają ludobójstwo przeprowadzone przez władze tureckie. Ocenia się, że pochłonęło 300 do 500 tysięcy istnień z tej społeczności.[2] Później, w latach drugiej wojny światowej  poborowi wyznania chrześcijańskiego i judaistycznego w armii tureckiej byli kierowani do batalionów roboczych używanych do najcięższych, wyniszczających prac i poddawani prześladowaniom ze strony tureckiej kadry.[3]

GHB
Syriacki oddział partyzancki.

Młodzi Syriacy zdecydowali, że nie będą czekać na powtórkę ludobójstwa tylko zaczną się organizować i bronić. A skoro stali się celem razem z Kurdami z PKK to i razem będą sie bronić. Nazwali się Tukoso Dawronoyo Mothonoyo d’Bethnahrin, czyli Patriotyczna Rewolucyjna Organizacja Bethnahrin. Bethnahrin to po syriacku Kraj Dwóch Rzek, Mezopotamia. Ruch ten z czasem przyjmował różne nazwy, ale zwykło się ich nazywać po prostu Dawronoyo, rewolucjoniści.

Dawronoyo szkoliło partyzantów we współpracy z PKK, zbierało fundusze, głównie w europejskiej diasporze i starało się budować poczucie wspólnoty wśród społeczności bliskowschodnich chrześcijan używających różnych nazw. Na przełomie XX i XXI wzięli udział w wojnie domowej w Basur (południowym, „irackim” Kurdystanie) przeciwko siłom KDP Barzaniego po stronie PKK. Bezpośrednią przyczyna zaangażowania było porwanie i gwałt na Syriaczce w wykonaniu prominentnego członka KDP w maju 1999 roku.[4] Partyzanci Dawronoyo w ataku odwetowym zabili 39 Peszmergów KDP.[5] 24 lipca 2000 roku, w rocznicę podpisania traktatu w Lozannie  około stu aktywistów ruchu zajęło budynek rządowy w  szwajcarskiej Lozannie, w którym podpisano ów akt. Protestowali przeciwko dyskryminacji w Turcji, będącej efektem tegoż traktatu.[6]

2 konferencja sup 2018 rok.jpg
Drugi kongres SUP w 2018 roku. Źródło: syriacsnews.com.

1 października 2005 roku powstała syryjska odnoga ruchu Dawronoyo – Gabo d’Ḥuyodo Suryoyo, czyli Partia Unii Syriackiej, znana pod skrótem angielskiej nazwy SUP (Syriac Union Party). Sytuacja Syriaków w Syrii była trochę lepsza niż Kurdów. Wprawdzie np. także odmawiano im nauki we własnym języku, ale mogli go używać w kościołach.  Z drugiej strony nie byli wolni od represji, które w znacznej mierze wynikały z faktu, że uważają się nie za mniejszość religijną, tylko narodową, zaś w Syrii obowiązywał arabski nacjonalizm.

„W czasach Baszszara al-Asada, wolność wyznania nie istniała. Na przykład ksiądz mógł być represjonowany za swoje kazanie. Wszystko było monitorowane, a ludzie zastraszeni. To dotyczyło większości religii.” komendantka Nisha Gewriye, HSNB.[7]

Gdy wybuchły w Syrii protesty, które następnie przerodziły się w syryjska wojnę domową SUP zajęła stanowisko antyreżimowe, lecz wyrażała je pokojowo. Tym niemniej część Syriaków na własną rękę zaangażowała się w działania zbrojne.[8]

25276310_1633804590033633_557637982_n
Pochód w Kamiszli z okazji zwycięstwa koalicji z udziałem SUP w wyborach. Widoczne flagi SUP. Źródło: syriacsnews.com.

Wraz ze wzrostem fanatyzmu religijnego w szeregach rebeliantów, oraz represji ze strony reżimu (między innymi aresztowania członka Komitetu Wykonawczego SUP, Rubela Gabriela Bahho i wiceprzewodniczącego SUP, Saida Malkiego Cosara) SUP z jednej strony zacieśniła więzi z zawsze bliskim ruchem kurdyjskiego demokratycznego konfederalizmu reprezentowanym w Syrii przez PYD (Partiya Yekîtiya Demokrat – Partia Unii Demokratycznej), a z drugiej Syriacy zaczęli tworzyć własne siły samoobrony.

„Kiedy żyjesz bez wolności, bez wykształcenia, kiedy nie możesz chodzić do szkoły i uzyskać zawodu, kiedy nie masz praw, wtedy nie możesz mieć nadziei na przyszłość. Więc jesteś nikim, a wtedy życie to gówno! Nie mogę tak żyć, w takim życiu nie mogę nic osiągnąć jako człowiek. Nie chcę być prezydentem, brać ropę i bogacić się, chcę tylko być człowiekiem, mieć prawa i bezpieczeństwo! Więc musimy walczyć i dać naszą krew następnym pokoleniom, aby je dla nich zdobyć, dla naszych małych kuzynów, braci i sióstr, które są dzisiaj dziećmi.” komendant Matay Hanna, dowódca oddziału MFS biorącego udział w operacji wyzwolenia Rakki.[9]

26168762_714294802027467_3174018819685885216_n
Matay Hanna (pierwszy z prawej). Zdjęcie z facebooka Macera Gifforda (pierwszy z lewej), brytyjskiego ochotnika walczącego w szeregach najpierw YPG, a następnie MFS.

Jako pierwsza powstała w 2012 roku Sutoro, której celem była ochrona społeczności chrześcijańskiej i pełnienie funkcji policyjnych.[10] Sutoro jest autonomiczną częścią ogólnej formacji policyjnej Demokratycznej Federacji Północnej Syrii – Asayîşa. Kilka miesięcy później Syriacka Rada Wojskowa (Mawtbo Fulḥoyo Suryoyo – MFS, znana też pod angielską nazwą Syriac Military Council), formacja już stricte militarna. W organizacji obydwu brał udział syn uprowadzonego Saida Malkiego Cosara, Johan Cosar, który powrócił z emigracji w Europie. Johan, obywatel szwajcarski miał za sobą pięcioletnią służbę w armii nowej ojczyzny i w nowym zadaniu korzystał z doświadczeń zdobytych jako sierżant armii szwajcarskiej.[11] Nota bene Johan powrócił do Szwajcarii, która… wytoczyła mu proces za walkę z terrorystami w obronie ich ofiar. Rozprawa ma ruszyć w grudniu 2018 roku.[12]

16665829_1848923478716658_464347872166835077_o
Bojowniczki HSNB z flagą formacji.

W październiku 2015 roku powstały Syryjskie Siły Demokratyczne, znane pod skrótem angielskiej nazwy Syrian Democratic Forces – SDF, koalicja sił walczących o demokratyczną, świecką i tolerancyjną Syrię, zbudowana wokół kurdyjskich oddziałów YPG i YPJ YPJ (Yekîneyên Parastina Gel – Powszechne Jednostki Obrony, Yekîneyên Parastina Jin – Kobiece Jednostki Obrony). MFS była jednym z założycieli tej koalicji,[13] a obecnym rzecznikiem prasowym SDF jest Kino Gabriel z MFS.

Tuż przed zawiązaniem się SDF rozpoczęło się formowanie wzorowanej na YPJ formacji kobiecej – HSNB (Ḥaylawotho d’Sutoro d’Neshe d’Beth Nahrin – Siły Obrony Kobiet Mezopotamii).[14] W pierwszej grupie przeszkolone zostało 50 bojowniczek.

di_oowdwsaats1r-e1531652635937.jpg
Patrol MFS/HSNB w Rakce.

Także inne stronnictwo chrześcijańskie, początkowo wspierające reżim, Gabā Aṯurāyā Demoqraṭāyā (Asyryjska Partia Demokratyczna, ADP -Assyrian Democratic Party) współpracuje obecnie z PYD, a powiązane z nią oddziały zbrojne Mawtḇā d-Nāṭorē d-Ḥābor (Strażnicy Chaburu) i Naṭore d’Tel Tamer Ashoraye (Strażnicy Ludu Assyrii) biorą udział w operacji SDF w rejonie Deir ez Zor.[15]

Ta grupa samoidentykuje się jako Asyryjczycy i jak wspomniałem początkowo była bliższa reżimowi.  Strażnicy Chaburu współdziałali zresztą już wcześniej z MFS i YPG, ale doszło do nieporozumień na tle podległości  – YPG naciskało na podporządkowanie się MFS. Ostatecznie na początku 2017 roku wstąpili do SDF. Mimo to już wcześniej część Strażników walczyła w szeregach Syryjskich Sił Demokratycznych.  Jednym z nich był Basil Talya poległy 28 sierpniu 2016 roku.[16] Po jego śmierci w szeregi Strażników wstąpiła jego żona.[17] W formacji tej służy niewielka grupa kobiet, brak jednak potwierdzonych informacji o ich udziale w walkach. Podobnie jak W Sutoro nie mają one wyodrębnionej osobnej formacji.

DBEf2UMUQAArTip
Nisha Gewriye.

Istnienie niezależnych formacji etnicznych (identyfikacja religijna i etniczna przenika się tutaj, choć niekoniecznie jest tożsama, nie każdy Syriak/Asyryjczyk jest chrześcijaninem, nie każdy chrześcijanin Syriakiem) nie ogranicza ich składu etnicznego. Zdarzają się Asyryjczycy w szeregach YPG,[18] a w kontyngencie HSNB walczącym o wyzwolenie Rakki była muzułmańska Arabka z Deir ez Zor.[19]

„Jesteśmy pewni, że idea demokracji, wolności i pokoju między różnymi grupami odniesie sukces i dlatego jest to dla nas priorytet.(…)Teraz, wraz z powstaniem kurdyjskiego Samorządu Demokratycznego, wolność religii i wolność jako taka w ogóle istnieją we wszystkich dziedzinach.” Nisha Gewriye.[20]

W Demokratycznej Federacji Północnej Syrii wszystkie grupy etniczne, etniczno-religijne i religijne mają zagwarantowany udział w samorządzie. Syriacy są obecni na jego różnych szczeblach. I tak np. Elizabeth Gawrie jest współprzewodniczącą regionu Dżazira. Syriacy zasiadają w Syryjskiej Radzie Demokratycznej i Radzie Wykonawczej Federacji. W ostatnich wyborach koalicja wyborcza z ich udziałem zdobyła najwięcej głosów.[21]

Elizabeth Gawrie
Elizabeth Gawrie.

Tak samo grupy te mają zagwarantowane prawo do edukacji we własnym języku. Przez pierwsze trzy lata dzieci uczą się w języku ojczystym. Od czwartej klasy poznają inne języki używane w kantonie, w którym mieszkają, w piątej dochodzi język obcy.[22] Dotyczy to także nauczania w języku syriackim.[23] Jest to odmiana języka aramejskiego, także alfabet syriacki jest pochodną alfabetu aramejskiego. Pisze się w nim, podobnie jak w piśmie arabskim, lub hebrajskim od prawej strony na lewą.

Funkcjonują kościoły różnych wyznań. Odbudowywane są te, które zniszczyli dźihadysci.  I tak np. w grudniu 2017 roku powtórnie otwarto kościół w Ghardukah w regionie Dżazira, zniszczony we wrześniu 2013 roku.[24] Z kolei 20 lipca tegoż roku otwarto ponownie kościół w Amuda po… 40 latach przerwy.[25] Odbywają się msze,[26] imprezy dla dzieci[27], festiwale,[28] obchodzone są święta.[29] W grudniu można spotkać Mikołajów.[30] Kościoły ochrania Sutoro.[31] To konieczność ze względu na wojnę z religijnymi fanatykami. Społeczność syriacka organizuje też imprezy o bardziej świeckim charakterze.[32] 13 czerwca 2017 roku w Hesece odsłonięto pomnik upamiętniający ofiary tureckiego ludobójstwa „Sejfo”.[33]

259999627
Lekcja syriackiego w szkole w Tirbespiye, październik 2014. Źródło: theregion.org.

Dodam, że w sąsiedniej Turcji Syriacy/Asyryjczycy od lat starają się o otwarcie choć jednej własnej szkoły. Bezskutecznie. Ostatnia została zamknięta w 1928 roku.[34] Zresztą w ogóle sytuacja mniejszości chrześcijańskich jest w Turcji zła. W sierpniu 2017 roku Sztokholmskie Centrum Wolności, organizacja monitorująca sytuację praw człowieka w Turcji opublikowało raport o antychrześcijańskiej mowie nienawiści w Turcji, w tym i w wykonaniu samego Erdogana.[35] Ten ostatni stwierdził podczas tureckiej agresji na kanton Efrin, że w sąsiedztwie Turcji trwają „postmodernistyczne chrześcijańskie krucjaty”,[36] zaś rządowa telewizja mówiła w kontekście tej agresji o „wojnie półksiężyca z krzyżem”.[37] Celem ataków są np. obchody bożego narodzenia.[38] Pod koniec 2016 roku na fali odwołań i uwięzień kurdyjskich burmistrzów, zwolniona została i zastąpiona rządowym komisarzem Februniye Akyo, współburmistrz (samorządy miast z kurdyjską większością w Turcji też stosowały system współprzewodnictwa kobiety i mężczyzny) Mardin. Februniye, która  naprawdę nazywa się Fabronia Benno, ale Turcja wymusza na mniejszościach używanie tureckich nazwisk, była pierwszą w historii Turcji chrześcijanką na czele miasta.[39]

21752004_777983032362951_6591922133605403557_n
W rożawskim kościele. Źródło: syriacsnews.com.

Nie powinno zatem dziwić, że turecka agresja na Efrin (tu więcej o agresji, tu o upadku Efrin, tu o okupacji kantonu), nawet pomijając udział w niej dżihadystów Daesh (ISIS, czyli Państwa Islamskiego), al Nusry (al Kaidy) i innych organizacji fanatyków, zmusiła tamtejszych chrześcijan do ucieczki. Zwłaszcza, że wielu to konwertyci z islamu (wg. Johannesa de Jonga, dyrektora europejskiego chrześcijańskiego think tanku Sallux, pracującego z syryjskimi chrześcijanami od 2014 roku, 95% z nich ma pochodzenie muzułmańskie).[40] Zmiana religii nie jest niczym niezwykłym w Rożawie, np.[41] w Kobani cała wspólnota chrześcijańska to byli muzułmanie. Ale fanatycy mogą „odstępców” zabić.

DSC_0037
Grupa syriackich dziewcząt na pikniku. Sierpień 2017. Źródło: syriacsnews.com .

W obronie Efrin walczył kontyngent MFS.[42] Z kolei celem ataków Turcji i dżihadystów na jej żołdzie były między innymi chrześcijańskie świątynie (ale także jezydzkie, oraz meczety). Tureckie lotnictwo i artyleria zniszczyły jeden z najstarszych kościołów chrześcijańskich na świecie, pochodzący z IV wieku kościół św. Julianosa w Brad (Barad), oraz grobowiec św. Marona.[43]  Po zajęciu kantonu Efrin, dwie frakcje dżihadystów, Ahrar al-Sharqiya i Brygada Sułtana Murada stoczyły walkę o kościół „Dobrego Pasterza” w mieście Efrin (Efrin, arabskie Afrin to nazwa regionu, jednego z dwóch wchodzących w jego skład kantonów, oraz głównego miasta). Ostatecznie świątynia i plebania zostały podzielone pomiędzy obydwie frakcje.[44]

DSCN0968
Matka i syn, uchodźcy z Efrin. Oboje są chrześcijanami, konwertytami z islamu. Źródło: raport „Ethnic Cleansing and the Persecution of Yezidis and Christians in Afrin, Northwestern Syria”, freeburmarangers.org.

Przed turecką agresja było w kantonie Efrin ok. 3 tysięcy chrześcijan. Prawie wszyscy uciekli, pozostały trzy rodziny.

„Nie wiem jak skończy się moja droga, ale będę z przyjaciółmi. Albo tymi żywymi, albo martwymi.” Matay Hanna.[45]

Paweł Ziółkowski

Muzyczny klip o HSNB.

[1] http://www.warscapes.com/reportage/revolutionaries-bethnahrin .

[2] https://anfenglish.com/human-rights/centenary-of-1915-syriac-sayfo-genocide-10996 , http://www.aina.org/news/20150424031325.htm , http://www.aina.org/reports/togotadww1.pdf , http://scholarcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1233&context=gsp .

[3] https://philosproject.org/turkey-uncensored-enslaving-jews-christians-turkish-military .

[4] http://www.aina.org/releases/helena.htm ,

[5] https://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iraq/1999/29-060899.html .

[6] http://bethsuryoyo.com/currentevents/lusanne/Occupation1.html .

[7] https://clarionproject.org/christian-women-against-isis .

[8] Np. Matay Hanna dowodzący oddziałem MFS w Rakce, w rozmowie ze szwedzka dziennikarką Magdą Gad wspomina, że jest żołnierzem od 2011 roku: https://www.facebook.com/magdajournalist/posts/1918653971684075 .

[9] https://www.facebook.com/magdajournalist/posts/1918653971684075 .

[10] Sutoro ochraniające imprezy bożonarodzeniowych 2017: https://www.facebook.com/Sutoro.S.S.F/videos/741751909362096 .

[11] https://www.haaretz.com/meet-the-christian-soldiers-fighting-isis-1.5346767 , http://www.syriacsnews.com/fathers-son , https://foreignpolicy.com/2015/02/24/syrias-christians-fight-back-assyrian-militias , https://www.zeit.de/2014/44/buergerkrieg-syrien-islamischer-staat-schweizer-unteroffizier , https://bazonline.ch/ausland/naher-osten-und-afrika/Der-Schweizer-der-gegen-den-IS-kaempft/story/26840014 , http://www.syriacsnews.com/meet-christian-soldiers-fighting-lives-isis .

[12] https://www.rsi.ch/news/ticino-e-grigioni-e-insubria/Cosar-processo-in-dicembre-10655898.html , https://www.rsi.ch/news/ticino-e-grigioni-e-insubria/Johan-Cosar-processo-a-dicembre-10656096.html , https://www.ticinonews.ch/ticino/467942/fissata-la-data-del-processo-a-johan-cosar .

[13] https://anfenglish.com/kurdistan/declaration-of-establishment-by-syrian-democratic-forces-12947 .

[14] http://bianet.org/english/women/167293-bethnahrin-women-protection-forces-founded-against-isis .

[15] http://en.hawarnews.org/naturo-participate-in-al-jazeera-tempest .

[16] http://iraqichristianrelief.org/assyrian-hero-akkad-basil-talya .

[17] http://www.ccarofficial.com/the-column-blog/12-assyrian-women , https://rosiemalekyonan.wordpress.com/2017/03/10/12-incredible-assyrian-women-around-the-world/ , https://twitter.com/i/web/status/840261838512246784 .

[18] https://twitter.com/AzadiRojava/status/815995096822857728 .

[19] https://www.facebook.com/magdajournalist/posts/1913288358887303 .

[20] https://clarionproject.org/christian-women-against-isis .

[21] http://www.syriacsnews.com/حزب-الاتحاد-السرياني-يحتفل-بنجاح-مرشح .

[22] https://anfenglishmobile.com/rojava/the-rojava-revolution-favours-new-education-system-26700 .

[23] http://en.hawarnews.org/syriacs-will-study-their-language-in-schools-this-year .

[24] https://twitter.com/ver_scholl_en/status/937517991981445120 .

[25] http://www.syriacsnews.com/قداس-الهي-في-كنيسة-مارالياس-في-عامودا-ب , http://www.welat.fm/en/renovating-and-reopening-of-mar-elias-church-in-the-city-of-amouda-after-90-years-of-its-construction , http://www.syriacsnews.com/سيادة-المطران-مار-موريس-عمسيح-يزور-مقر .

[26] http://www.syriacsnews.com/قداس-احتفالي-بمناسبة-عيد-القديس-مارآس , http://www.syriacsnews.com/إحياء-سيادة-المطران-مارموريس-عمسيح-عي .

[27] http://www.syriacsnews.com/احتفال-ديني-في-قرية-دمخية-بمناسبة-أعيا .

[28] http://www.syriacsnews.com/إحياء-مهرجان-الكرمة-ساتو-في-مدينة-الحس .

[29] https://anfenglish.com/rojava/christmas-in-heseke-canton-23858 , https://twitter.com/arta_fm/status/945283601620520960 , https://twitter.com/GamzeKafar/status/945780290060017664 , https://twitter.com/RudawEnglish/status/945961592251932674 , https://twitter.com/Mardini333/status/945399915580096512 , https://twitter.com/DefenceUnits/status/813931449887969286 , https://twitter.com/Christians_KRG/status/813011045640011776 , https://twitter.com/siruan_h/status/680334088306339840 , http://www.syriacsnews.com/احتفالات-عيد-الصليب-في-مقاطعة-الجزيرة , http://www.syriacsnews.com/أبناء-شعبنا-يشاركون-في-احتفالات-عيد-ال

[30] https://twitter.com/kovandire/status/942758794534191104 , https://twitter.com/mutludc/status/813127122524966913 , https://twitter.com/dersi4m/status/680431198280269825 .

[31] https://twitter.com/HSNB_/status/945403500938383361 , https://www.facebook.com/Sutoro.S.S.F/videos/741751909362096

[32] http://www.syriacsnews.com/اتحاد-الشبيبة-السريانية-التقدمية-ينظ , http://www.syriacsnews.com/الجمعية-الثقافية-السريانية-بالقامشل , http://www.syriacsnews.com/المنظمة-الآثورية-الديمقراطية-تحيي-عي , http://www.syriacsnews.com/حزب-الاتحاد-السرياني-يحيي-ذكرى-مجازر-ا .

[33] http://www.syriacsnews.com/تدشين-النصب-التذكاري-للسيفو-في-مدينة-ا .

[34] https://philosproject.org/assyrians-primary-school-istanbul .

[35] https://stockholmcf.org/wp-content/uploads/2017/08/Hate-Speech-Against-Christians-in-Erdoğan’s-Turkey_21.08.2017.pdf .

[36] https://twitter.com/abdbozkurt/status/956454913118175232 .

[37] https://twitter.com/ErcanErbil64/status/962640902534688768 .

[38] https://philosproject.org/turkeys-war-christmas-war-christians , http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_haber/652422/2/Aydin_da_silahli_Noel_Baba_protestosu.html

[39] http://www.aina.org/news/20161117123248.htm .

[40] https://www.christianpost.com/news/christian-churches-under-attack-amid-turkeys-bombardment-syrian-region-214838 .

[41] http://europeanpost.co/kobane-what-were-the-people-fighting-for .

[42] https://twitter.com/SyriacMFS/status/961326849723858945 .

[43] http://shoebat.com/2018/03/24/turkish-air-force-bombs-one-of-the-oldest-churches-in-the-whole-history-of-christianity .

[44] http://www.hawarnews.com/en/haber/good-shepherd-church-was-confiscated-by-turkish-occupation-mercenaries-h1736.html , http://www.freeburmarangers.org/2018/06/13/syria-report-part-one-ethnic-cleansing-persecution-yezidis-christians-afrin-northwestern-syria .

[45] https://www.facebook.com/magdajournalist/posts/1918653971684075 .

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s