Okoliczności tureckiej agresji na Efrin (Afrin)

20 stycznia armia turecka, oraz współpracujące z nią organizacje militarne używające nazwy Wolnej Armii Syryjskiej, lub Narodowej Armii Syryjskiej, a będące de facto dżihadystami  i/lub tureckimi i turkmeńskimi zwolennikami pantureckiego faszyzmu, zaatakowała Efrin.  Efrin, znane także pod arabską nazwą Afrin to region, wchodzący w jego skład kanton (jeden z dwóch) i miasto (stolica powyższych) w północno-wschodniej Syrii należący do Demokratycznej Federacji Północnej Syrii, znanej także jako Rożawa (Rojava), lecz oddzielony od większości jej, położonego bardziej na wschodzie, terytorium. Więcej o Rożawie i jej rewolucji pisałem w trzech artykułach opublikowanych na Maci:

Teraz miał być czwarty, ale coraz bardziej dramatyczna sytuacja w Efrin skłoniła mnie do zajęcia się nią.

Efrin skala
Tak wyglądają proporcje Efrin do Turcji. Obszar regionu to mniej więcej Warszawa z terenami podmiejskimi.

Efrin

Efrin jest odseparowane od dwóch pozostałych regionów. Latem 2016 roku Syryjskie Siły Demokratyczne (SDF) podjęły próbę połączenia ich (wówczas nie było jeszcze regionów, a  kantony). Próba ta została zablokowana pierwszą turecką agresją znana pod kryptonimem „Tarcza Eufratu”. Turcja przejęła (głównie za pomocą układów) od Daesh (ISIS vel Państwo Islamskie) tereny od swojej granicy do miasta al Bab.[1]

Samo Efrin było regionem w miarę spokojnym na tle innych części Syrii. Z tego powodu schroniło się tu wielu uchodźców wewnętrznych. Kurdyjski Czerwony Półksiężyc[2] podaje liczbę uchodźców w Efrin na ćwierć miliona, przy czym liczba ta nie obejmuje osób, które przed 2011 rokiem mieszkały w Aleppo.[3] Zdarzały się przypadki powrotu do Efrin uchodźców z Europy.[4]  W październiku ubiegłego roku w obozie uchodźców Robar otwarto szkołę.[5]

Jazydzkie wioski w Efrin
Mapa jazydzkich wiosek w Efrin. Mapa stara i zaznaczona kontrola terytoriów nieaktualna, ale rozmieszczenie osadnictwa Jazydów tak.

Na terenie Efrin żyją liczne mniejszości, w tym tak wydawałoby się „egzotyczne” dla Bliskiego Wschodu jak Romowie.[6] Jest tu 21 wiosek Jazydów, [7] w tym Basofan, największa osada jazydzka w Syrii (3,5 tysiąca mieszkańców), która nota bene była ostrzeliwana przez siły Tureckie w okresie poprzedzającym inwazję.[8] Społeczność Jazydów, którzy padli ofiarą ludobójstwa w sąsiednim Iraku i przetrwali wyłącznie dzięki pomocy sił demokratycznego konfederalizmu,[9] obawia się kolejnych masakr w wykonaniu  armii Tureckiej i towarzyszących jej formacji dżihadystycznych.[10]

Feleknas Uca, jazydzka parlamentarzystka z ramienia prokurdyjskie partii HDP ostrzegała, że celem dżihadystów na tureckim żołdzie biorących udział w napaści na Efrin jest między innymi kontynuowanie ludobójstwa Daesh na Jazydach.[11] W tym samym czasie turecki MSZ nakłaniał Irak do zgody na atak na YBS/YJS (Yekîneyên Berxwedana Şengalê i Yekinêyen Jinên Şengalê to męskie i kobiece oddziały samoobrony Jazydów stworzone i wyszkolone przez ocalanistów po tym jak Daesh rozpoczęło ludobójstwo) w Szengal, pod pozorem ataku na PKK.[12]

EzidiRefugeesAfrin
Jazydźcy uciekinierzy z wiosek zdobytych przez Turcję i dżihadystów na jej żołdzie, którzy schronili się w Efrin (mieście). Źródło.

W samej Turcji jazydzkich uchodźców zamiast wsparcia spotykają szykany. Jazydzi byli początkowo wspierani przez regionalne samorządy powiązane z prokurdyjską partią DBP (Demokratik Bölgeler Partisi – Partia Demokratycznych Regionów). Na przełomie 2016 i 2017 roku zostali przymusowo przeniesieni do rządowych obozów dla uchodźców , gdzie są ofiarami prześladowań ze strony administracji, a warunki pobytu określają jako „więzienne”.[13]

Te obawy się potwierdzają, w tej chwili 10 jazydzkich miejscowości: Qastal Jindo, Shirkan, Qatma, Baflane, Kefre Zeyt, Qibar (Qibare), Gundê Feqîra (Karabash), Shadere i Ghezawi, oraz właśnie Basufar jest zajęte przez najeźdźców.[14] Z przynajmniej jednej z nich (Qastel Jando) są doniesienia o „znikaniu” mieszkańców.[15]  W Qibar, gdzie jazydzcy mieszkańcy zdołali uciec, dżihadyści przepytywali pozostałych muzułmanów o to gdzie są Jazydzi, uprzednio odpytując ich z zasad islamu, żeby sprawdzić, czy sami nimi nie są. Ci, którzy odmawiali współpracy byli bici.[16]

Mikołaj w Robar
Mikołaj w obozie uchodźców w Efrin. Grudzień 2017.

Jest też około 500 rodzin chrześcijańskich.[17] Część z nich to uchodźcy z Aleppo, wielu to konwertyci z islamu (Wg. Johannesa de Jonga, dyrektora europejskiego chrześcijańskiego think tanku Sallux, pracującego  z syryjskimi chrześcijanami od 2014 roku, 95% z nich ma pochodzenie muzułmańskie).[18] Już sam ten fakt naraża ich na prześladowania ze strony protureckich dżihadystów, a zagrożenie potęguje  rosnący fanatyzm religijny w Turcji,[19] oraz antychrześcijańska retoryka jej prezydenta, a de facto dyktatora, Erdogana.

W bieżący roku szkolnym w kantonie Efrin było 316 szkół (plus jedna w obozie uchodźców Robar[20]), w kantonie Szehba – 24. Łącznie w szkołach regionu uczyło się 43 tysiące dzieci.[21] Dziś szkoły są zamknięte z powodu tureckiej agresji.[22]

Efrin i Shehba nowy rok szkol 4
Szkoła w Efrin.

26 lipca 2015 roku w Efrin otwarty został pierwszy uniwersytet w Rożawie.[23] W obecnym  roku akademickim na sześciu kierunkach studiowało  525 studentów, z tego 274 na pierwszym roku.[24]  Obecnie nie ma zajęć z powodu tureckiego ataku. Studenci są na froncie, w punktach pomocy medycznej, lub pracują z mediami.[25]

W Efrin odbywały się przedstawienia i festiwale teatralne.[26] We wrześniu odbył się festiwal osób niepełnosprawnych.[27] W maju druga edycja festiwalu kobiecego z występami artystycznymi, wystawami rzemiosła i zawodami sportowymi.[28] Działały liczne drużyny sportowe[29] i zespoły muzyczne.[30]

festiwal teatralny w Efrin
Przedstawienie w ramach festiwalu teatralnego w Efrin.

Wszystko to jest celem ataku Turcji.

 

Turcja

Nazywanie Turcji państwem faszystowskim nie jest przesadą. Już nie. Dzisiejsza Turcja to skrajny nacjonalizm i islamizacja w połączeniu z retoryką odbudowy Imperium Osmańskiego i permanentnie utrzymywanym stanem wyjątkowym. Legalne są tortury. To nie żart, 5 stycznia 2017 roku prokuratura w Trapezuncie wydała pismo stwierdzające, że w świetle obowiązującego prawa nie można ścigać policjantów za stosowanie tortur.[31] To prawo to artykuł 9 dekretu nr 667 gwarantujący bezkarność funkcjonariuszom państwowym i wyjmujący ich spod odpowiedzialności za popełnione na służbie przestępstwa.[32]

Poczynając od 2015 roku w kurdyjskich miastach na południowym-wschodzie kraju przeprowadzono regularne ludobójstwo, same zaś miasta armia turecka zamieniła w morza ruin.

sur 04 07 2015 - 11 07 2017
Skala zniszczeń w kurdyjskim Sur w Turcji. Zdjęcia wykonano 4 lipca 2015 roku i 11 lipca 2017 roku.

Raport Human Rights Watch z lipca 2016 roku podaje 338 zabitych cywili a co najmniej 355 tysięcy wygnanych z domów.[33] Pisze też o udokumentowanym celowym atakowaniu cywilów, w tym dzieci, osób pomagającym rannym i poruszających się pod biała flagą. Np. 25 grudnia 2015 roku w Sur członkowie tureckich sił bezpieczeństwa zabili 3 miesięczną Miray İnce i jej 82 letniego pradziadka, Ramazana İnce. Miray została najpierw raniona, a następnie, podczas transportowania do szpitala pod białą flagą osoby niosące ją (dwóch mężczyzn i kobieta) zostały ponownie zaatakowane mimo telefonicznego uzgodnienia z policją transportu rannego dziecka. Dziewczynka ponownie trafiona zmarła, jej dziadek został śmiertelnie ranny i zmarł po kilku godzinach, ranna została też matka.

Celem była ludność kurdyjska w miastach południowowschodniej Turcji (czy jak kto woli północnego Kurdystanu pod turecką okupacją/zaborem). Powodem… przegrane przez partię Erdogana – AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi – Partia Sprawiedliwości i Rozwoju) wybory 7 czerwca 2015 roku. A nawet nie przegrane, bo AKP zdobyła najwięcej głosów, ale utrata bezwzględnej większości.

Gever
Gever (Yüksekova), kurdyjskie miasto w Turcji zniszczone przez turecką armię.

Za winowajcę swojej porażki AKP uznało poparcie dla prokurdyjskiej HDP (Halkların Demokratik Partisi – Ludowa Partia Demokratyczna), której udało się przekroczyć dziesięcioprocentowy (sic!) próg wyborczy. Erdogan podjął decyzję o powtórzeniu wyborów i zwiększeniu szans AKP poprzez przejęcie części elektoratu skrajnie prawicowych ugrupowań, oraz zastraszenie elektoratu HDP. I jedno i drugie oznaczało uderzenie w Kurdów, oraz organizacje i środowiska pro społeczne i prokobiece. Odniesiono sukces.

Kampania terroru nie zakończyła się jednak 1 listopada 2015 roku, kiedy to odbyły się ponowne wybory, który przywróciły AKP większość bezwzględną, ale trwała dalej.  Opublikowany w marcu raport Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka[34] obejmujący okres od lipca 2015 do grudnia 2016 mówi już o 1200 zabitych, oraz od 355 tysięcy do pół miliona wygnanych z miejsca zamieszkania.  W jednym masowym mordzie w piwnicach Cizre tureckie siły rządowe zamordowały do 189 osób (wg raportu ONZ, inne źródła podają inne dane, dokładna liczba jest trudna do ustalenia, bo władze tureckie dokładnie wyczyściły miejsce zbrodni).

M60 Sirnak
Turecki czołg M60 Patton ostrzeliwujący Sirnak, kurdyjskie miasto w Turcji. Maj 2016.

Demokratycznie wybrani współburmistrzowie (w kurdyjskich samorządach obowiązywał system sprawowania urzędu równocześnie przez mężczyznę i kobietę) miast zostali usunięci i zastąpieni przez rządowych komisarzy, a wielu z nich uwięziono. Pod koniec 2017 roku uwięzionych było 80 burmistrzów i  około 13 500 prokurdyjskich działaczy.[35]

W tej chwili trwa niszczenie kurdyjskich dzielnic w miastach i przesiedlenia ludności. Tyle tylko, że już z użyciem spychaczy i koparek, a nie czołgów i artylerii. World Heritage Watch, organizacja monitorująca obiekty Światowego Dziedzictwa UNESCO podała, że destrukcja w Sur, wpisanym na listę UNESCO centrum miasta Amed (tureckie Diyarbakır) postępuje i do 4 marca 2017 roku objęła 35-40 hektarów.[36] Raport ten powstał przed najnowszą falą wyburzeń.[37]

Yalaza
Kurdyjska szkoła w wiosce Yalaza (Kerwas) w Turcji wyburzana przez tureckie władze.

Celem są nie tylko miasta ale i regiony wiejskie. W lutym 2017 roku armia odcięła na ponad dwa tygodnie od świata wioskę Xeraba Bavê (Koruköy) pod Nusaybin. Niszczono domy mieszkańców, zamordowano kilku z nich, kilku poddano torturom, uprowadzono dwie młode dziewczyny[38].

Turcja zaatakowała Efrin z dwóch powodów. Po pierwsze z powodu wspomnianych planów odbudowy imperium. Erdogan mówi  wprost: „ci, którzy myśleli, że zapomnieliśmy o wszystkich tych ziemiach z których wycofaliśmy się we łzach wiek temu, lepiej niech zrozumieją, że mylili się co do Turcji” (wystąpienie z 8 lutego 2018).[39] Opowiada też jak to wszyscy na ziemiach niegdyś podbitych przez Imperium Osmańskie czekają na powrót Turków (wystąpienie z 16 grudnia 2018).[40]

Nusaybin 1
Turecka armia obwiesiła tureckimi flagami zniszczone przez siebie kurdyjskie miasto Nusaybin w Turcji i pozuje do zdjęć na tle morza ruin.

Drugi powód to zagrożenie polityczne za jakie Erdogan uznaje demokratyczny konfederalizm. Polityczne, nie militarne ze strony rzekomo terrorystycznej PKK.[41] Przed atakiem na kurdyjskie miasta w Turcji, rząd Turecki i PKK utrzymywały długoletnie zawieszenie broni i trwały negocjacje pokojowe. Problemem dla Erdogana i jego partii AKP okazał się pokojowy wpływ idei  Ocalana, wyrażający się w pracach kurdyjskich samorządów, czy popularności prokurdyjskiej partii HDP. Faszyzm i radykalna demokracja to ogień i woda.

„Religijni ekstremiści z otoczenia obecnego tureckiego rządu doskonale wiedzą, że Rojava nie zagraża im militarnie. Zagraża im poprzez oferowanie alternatywnej wizji tego, jak mogłoby wyglądać życie w regionie.”

David Graeber, profesor London School of Economics and Political Science.[42]

Wspominałem już o religijnej retoryce reżimu. W sierpniu zeszłego roku Sztokholmskie Centrum Wolności, organizacja monitorująca sytuację praw człowieka w Turcji opublikowało raport o antychrześcijańskiej mowie nienawiści w Turcji, w tym i w wykonaniu samego Erdogana.[43] Ostatnio stwierdził, że w sąsiedztwie Turcji trwają „postmodernistyczne chrześcijańskie krucjaty”, a Kurdowie z nimi kolaborują.[44] Rządowa telewizja twierdzi, że w Efrin trwa „wojna półksiężyca z krzyżem”[45]. Diyanet, turecka rządowa agenda zawiadująca sprawami religii oficjalnie nazywa agresję na Efrin dżihadem.[46] Tak samo określił ją 27 stycznia przewodniczący tureckiego parlamentu İsmail Kahraman.[47] W 90 tysiącach tureckich meczetów z okazji inwazji odmawiana jest sura al-Fath, sura podboju bezpośrednio nawiązująca do wojny religijnej.[48] 4 lutego na konwencie młodzieżowym w Ankarze tłum skandował: „wojna, dżihad i męczeństwo”.[49]

szarywilkholand
Szef „Szarych Wilków” w Holandii wzywa na twitterze swoich ziomków do gwałcenia Kurdyjek.

Już w 2014 roku policja tłumiła protesty nauczycieli przeciwko islamizacji oświaty.[50]  W tej chwili ze szkół wyrzucana jest ewolucja, a wprowadzany dżihad.[51] Władze tureckie starają się wprowadzić indoktrynację religijną nawet do przedszkoli.[52]

Wszelkie antywojenne protesty są w Turcji tłumione, a ich uczestnicy represjonowani. Włączając autorów wpisów w mediach społecznościowych. Do 6 lutego aresztowano prawie 600 osób.[53]  19 lutego było już 786 aresztowanych.[54] 30 stycznia aresztowano 11 członków zarządu tureckiego związku lekarzy Türk Tabipleri Birliği, który  opublikował oświadczenie przeciw wojnie. W ogóle przeciw wojnie, bez odniesienia do napaści na Efrin. Napisali tylko, że wojna to tragedia i trzeba pracować dla pokoju.[55] Władze oświatowe w prowincji Manisa zakazały dziecięcego przedstawienia z powodu antywojennej postawy jednej z odgrywanych postaci i sprzeciwu wobec przemocy innych.[56]

Nurcan Baysal
Nurcan Baysal.

Nurcan Baysal pisze jak została aresztowana za pięć antywojennych twittów:

„Było tuż po północy. Oglądałam telewizję, gdy moi synowie bawili się w pobliżu. Mój młodszy syn bawił się klockami Lego, jak mój starszy syn grał na swoim telefonie. Mój mąż i inny przyjaciel również byli z nami. Normalna niedzielna noc. Nagle usłyszałam okropny hałas. Z początku pomyślałam, że to trzęsienie ziemi. Ale zorientowałam się, że dźwięk dochodził z drzwi wejściowych. Gdy wojna była nie tak odległym wspomnieniem, pomyślałam, że może nasz dom został zaatakowany, zbombardowany i ostrzelany.

Krzyczałam do moich dzieci, aby zostały tam, gdzie były, żeby nie podchodziły. Po chwili zrozumieliśmy, że za drzwiami są policjanci walący w nasze drzwi. Drzwi były solidne i ściany wokół zaczęły się kruszyć. Kiedy nie mogli wejść przez frontowe drzwi, przeszli przez ogród i weszli do naszego domu przez kuchnię.

Około 20 funkcjonariuszy Policji Specjalnej z Kałasznikowami i innym wojskowym sprzętem zaatakowało nasz dom. Wszystkie lufy skierowano na mnie, a dowódca oddziału zapytał, czy jestem Nurcan Baysal. Po tym, jak powiedziałem „tak”, powiedział, że mają nakaz przeszukania mojego domu. Zapytałem, czy mają też nakaz, by rozbić moje drzwi. Potwierdził, że tak; prokuratorzy wyrazili również zgodę na wyłamanie moich drzwi. Powiedziałem mu, że jest to niezgodne z prawem i poprosiłem o nazwisko prokuratora. Nie odpowiedzieli.”[57]

dyao_jvwkaav64z.jpg
Baner na tureckiej ulicy zapowiadający podbój Kirkuku, Mosulu i Efrin. Numery odnoszą się do prowincji. Obecnie Turcja ma ich 81.

Erdogan praktycznie wprost zapowiada czystki etniczne[58] twierdząc, że Efrin jest w większości arabskie, a Kurdowie to „napływowa mniejszość”, co nie jest prawdą[59], i że on „przywróci Efrin prawowitym właścicielom”. Ujawnione zostały nagrania, na którym dżihadyści na tureckim żołdzie jawnie zapowiadają, że osiedlą się w wioskach z których wygnają mieszkańców.[60] Wygnają, albo wymordują.[61]

Są już pierwsze doniesienia o przesiedlaniu przez Turcję do wiosek z których wypędzono ich prawowitych mieszkańców uchodźców  z terenu Turcji, aby zmienić strukturę etniczną (i wyznaniową) regionu.[62] 

Neval Bor
Ta kurdyjska dziewczynka ma na imię Neval. Na tym zdjęciu z kwietnia 2017 roku Neval ma roczek, ale nie ma mamy. Mama Neval, Remziye Bor, została zamordowana przez turecką policję kiedy była w ciąży z Neval. Cesarka uratowała dziecko.

 

Inni „gracze”

Turecka agresja nie byłaby możliwa bez przyzwolenia USA i Rosji. Rozdzielenie stref wpływów tych krajów w Syrii przebiega mniej więcej wzdłuż koryta Eufratu. Efrin znajduje się w strefie „rosyjskiej”.  Do niedawna stacjonował tu niewielki rosyjski kontyngent, który analogicznie jak siły amerykańskie na lewym brzegu Eufratu, miał zapobiegać eskalacji ze strony Turcji. Celem Rosji było jednak nakłonienie Efrin to poddania się władzy dyktatora Asada. W tym celu z jednej strony popychała Turcję do agresji, z drugiej groziła wycofaniem swoich żołnierzy i otwarciem przestrzeni powietrznej dla tureckiego lotnictwa.[63] Już w maju zeszłego roku mówił o tym Rıza Altun, członek rady wykonawczej KCK (Koma Civakên Kurdystan – Unia Wspólnot Kurdystanu, organizacja zrzeszająca formacje ocalanistyczne we wszystkich czterech zaborach i na emigracji).[64] Efrin odrzuciło ten szantaż.

Efrin 8 marca
Sytuacja w Efrin, stan na 8 marca. Od tego czasu najeźdźcy poczynili postępy. Doszli już do miasta Efrin. Źródło.

W Polsce bardzo popularna jest rosyjska narracja przedstawiająca reżim Asada w pozytywnym świetle. To nie jest prawda. Rzekomy „świecki” reżim ma w konstytucji zapisany szariat.  Jej artykuł 3 to swoisty przykład orwelowskiego „wszystkie zwierzęta są równe, ale niektóre bardziej”. Głosi on: „Religią Prezydenta Republiki jest islam; islamskie sądownictwo będzie głównym źródłem prawodawstwa; państwo powinno szanować wszystkie religie i zapewniać wolność wykonywania wszystkich rytuałów, które nie naruszają porządku publicznego; osobisty status wspólnot religijnych ma być chroniony i szanowany.”[65] Zwraca też uwagę brak ochrony praw ateistów.

Z kolei jego „legalność” sprowadza sie do serii przewrotów w wykonaniu partii Baas, a następnie wewnątrz tej partii przez Hafiza Asada i ostatecznie wyznaczenie przez niego syna Baszara na następcę. W asadowskiej Syrii Kurdowie  byli poddawani przymusowej arabizacji, zwalczano ich język i kulturę, dokonywano przesiedleń ludności kurdyjskiej i osiedlano na ich miejscu Arabów. W latach 1961-62 części społeczności kurdyjskiej (do 350 tysięcy osób) odebrano prawa obywatelskie.[66] Pamiętając o roli równouprawnienia kobiet w rewolucji Rożawy warto zwrócić uwagę na ich sytuację pod rządami reżimu. Najlepiej obrazuje ją artykuł 508 kodeksu karnego. Artykuł ten do niedawna gwarantował bezkarność gwałcicielowi, jeżeli ten poślubił ofiarę. W 2011, roku w którym wybuchły protesty zaostrzono ten paragraf wyznaczając karę do 2 lat więzienia. Podobnie niskie są kary za „zabójstwa honorowe”, art. 548 przewiduje obecnie (od 2011 roku) od 5 do 7 lat więzienia (za „zwykłe” jest 20 lat ciężkich robót), w latach 2009-11 było to 2 do 3 lat. Wcześniej było to bezkarne.[67]

27624997_2189784014582315_1722401087986605326_o
Trinde pod Efrin. Dziecięce łóżeczko zasypane odłamkami.

Należy też podkreślić, że, jak do tej pory, ponownie wbrew fałszywym twierdzeniom propagandy, reżim nie zaproponował ani Efrin, ani Rożawie żadnej formy autonomii. Jedynie Rosja w swoim pomyśle nowej konstytucji Syrii wspomniała o autonomii, ale kulturalnej.[68] Tyle tylko, że rożawskim rewolucjonistom chodzi o demokrację bezpośrednią,  a nie o kurdyjski kabaret w osiedlowym domu kultury.

Rozmowy z reżimem były prowadzone, ale nie przyniosły rezultatu. Do Efrin dotarła tylko pomoc w postaci ok 250 bojowników prorządowych milicji NDF. Wydaje się jednak, że to ich własna inicjatywa. Są to bowiem głównie członkowie szyickich (alawickich) milicji z miast Nubl i Zahra. Miasta te były wcześniej oblegane przez dżihadystów Nusry i utrzymały się dzięki korytarzowi humanitarnemu z Efrin (który nota bene był dla „umiarkowanych” dżihadystów powodem do oskarżania Kurdów o współpracę z reżimem i atakowania przez nich Szejk Maksud, chronionej przez YPG/YPJ dzielnicy Aleppo).[69] Z kolei w samym Aleppo reżim przejął tereny na wschód od Szejk Maksud,[70] które wcześniej zajęło SDF jako bufor dla obrony dzielnicy. Nie wiadomo do końca, czy to efekt jakiegoś układu, czy po prostu reżim wszedł w próżnię po przerzucie bojowników stamtąd do Efrin (sam przerzut zapewne wymagał jakiejś formy porozumienia).

20180310-20180310-efrin-de-kayda-bile-gecmeyen-katliamlar-duesuek-32352e5-image914659-image
Cywile chowający się przed tureckimi bombami w jaskiniach.

Ponoć rozmowy z reżimem blokowała Rosja. Najprawdopodobniej wynika to z tego, że gdy Efrin odrzuciło rosyjski szantaż, Rosja w zamian za otwarcie syryjskiego nieba dla tureckiego lotnictwa podpisała kilka korzystnych kontraktów. Takich jak budowa przez Gazprom drugiej nitki gazociągu Turkish Stream w tureckiej strefie ekonomicznej Morza Czarnego, zakup rosyjskich systemów przeciwlotniczych S-400, a ostatnio mówi się też o budowie w Turcji przez rosyjskie firmy elektrowni jądrowej.

Rosja we wsparciu tureckiej agresji ma też dwa inne cele. Po pierwsze Turcja do ataku na Efrin używa dżihadystów z prowincji Idlib, osłabiając w ten sposób ich siły. Niewykluczone, że sięgnie także po dżihadystów ze Wschodniej Guty,  przeciwko którym w tej chwili ofensywę prowadzi reżim. Analogicznie podobny transfer sił na potrzeby „Tarczy Eufratu” ułatwił pacyfikację Aleppo. Druga sprawa to podważanie wiarygodności USA jako sojusznika, a nawet relegowanie ich z regionu.

efrin 14 marca
Dzielnica mieszkalna Efrin pod tureckim ostrzałem. 14 marca.

Od czasu obrony Kobane USA pozostają w taktycznym sojuszu z YPG/YPJ, a następnie szerzej z SDF. Nie jest to sojusz z miłości, ale z interesu.  USA nie mają w tej chwili, po fiasku szkolenia „umiarkowanych” rebeliantów (czytaj dżihadystów) innej siły z która mogłyby współpracować w Syrii. Zaś SDF potrzebuje USA do powstrzymywania Turcji od ataku na dwa pozostałe regiony. USA „umywa ręce” od Efrin, udając, że to nie sojusznik, ale ktoś inny, niż SDF, YPG i YPJ z pozostałych terenów, starając się nie stracić formalnego (bo faktycznie bliżej jej do Rosji) sojusznika w postaci Turcji. Wątpliwe aby taką grę „na dwóch fortepianach” udało się prowadzić na dłuższą metę.

Faylaq al-Sham
Dżihadyści z Faylaq al-Sham biorący udział w napaści na Efrin.

 

Atak

Turcja atak na Efrin zaczęła „z grubej rury”. W pierwszym nalocie użyto 72 samolotów.[71] Zabito 6 cywilów, 2 bojowniczki YPJ i 1 bojownika YPG, 13 cywili raniono.[72] Jeden z tej trzynastki, 9-letni Yahya Ahmad Hamada zmarł z powodu odniesionych ran. Yahya był małym uchodźcą z Idlib.[73] Jego 11-letni brat Khaled jest w stanie ciężkim.[74]

Drugiego dnia liczba cywilnych ofiar wzrosła do 17.[75] Z tego w jednym ataku zabito 8 osób, w tym 6 dzieci (roczne, dwoje po 6 lat, oraz 8, 10 i 17). Zginęły gdy tureckie lotnictwo zaatakowało ważny cel militarny – fermę drobiu prowadzona przez rodzinę uchodźców. Z czasem liczba ofiar w tym ataku wzrosła do 11.[76]

obronczynie efrin
Obrończynie Efrin.

Jak wspomniałem, jest w Efrin bardzo dużo uchodźców. Często to oni są celem tureckich ataków, a ponieważ zazwyczaj cała rodzina mieszka na małej powierzchni , to w przypadku trafienia liczba ofiar jest spora. 26 stycznia zginęło sześcioro członków rodziny al Khater. 9, 14, 15, 17, 40 i 45 lat. Przeżyła 19-letnia dziewczyna, ma tylko poranione ręce, ale jest w bardzo ciężkim stanie psychicznym.[77]

Robert Fisk, pierwszy zachodni dziennikarz, który opisywał sytuację w Efrin, tak pisał o tej rodzinie dla „Indepentedt”, trochę niedokładnie podając wiek ofiar i pomijając najmłodszą:

„Kiedy Taha Mustafa al-Khatr, jego żona Amina, dwie córki, Zakia i Safa, oraz syn Sulieman, poszli spać w maleńkiej wiosce Maabatli, postawili swoje buty przed drzwiami. Na Bliskim Wschodzie większość rodzin tak robi.
Taka tradycja. Tanie plastikowe klapki stały tak, kiedy turecki pocisk uderzył w dom o pierwszej w nocy. Stały nadal gdy przyjechałem parę godzin później. Kilka się zsunęło po schodach, ale większość stała w równym rządku. Czy to jedna z córek wybrała klapki z plastikowymi kokardkami? Ratownicy ich nie ruszali. Jeden zostawili na przesiąkniętej krwią narzucie walającej się na deszczu pod zawalonym dachem. Ciała oczywiście zniknęły.
(…) Taha miał 40 lat, jego żona Amina była w tym samym wieku, Zakia miała 17 lat, a Sulieman tylko 14 lat. Safa, która ma 19 lat, cudem przeżyła, ma tylko rany na rękach – ale oczywiście teraz jest sierotą.
(….)
Rodzina Khatrta nie była Kurdami, ale Arabami, uchodźcami z wioski Tel-Krah dalej na północ.”

afrin-tuerkische-offensive-zivilisten-100__v-TeaserAufmacher
Ta kobieta straciła nogi w ataku tureckiego lotnictwa na cywilny samochód 30 stycznia. Jej mąż stracił lewą nogę, jego brat, prawą dłoń.

A tak relacjonował swój pobyt w szpitalu:

„W szpitalu w Efrin ocaleni z tureckiego ataku na „terrorystów” leżą w łóżkach. Mohamed Hussein, 58-letni farmer z Dżandaris (Jendeeres), z ranami na głowie i zamkniętym okiem, prawie zginął gdy dach jego domu runął zaatakowany z powietrza 22 stycznia. I Ahmad Kindy, o osiem lat młodszy, który wywiózł rodzinę z wioski, gdy 21 stycznia turecka Gałąź Oliwna rzuciła cień na ziemię, ale który nierozsądnie wrócił i został trafiony odłamkiem. „Tam nie było bojowników YPG” – powiedział.
(…) 15-letniej Danandy Sido z wioski Adamo, strasznie ranna w klatkę piersiową i nogi odwraca się od nas we łzach, kiedy próbujemy z nią rozmawiać. 20-letnia Kifaha Moussa, syryjska Arabka, pracowała w hodowli kurczaków w Maryameen, gdy samoloty tureckie zrzuciły bombę na budynek w samo południe, zabijając całą rodzinę ośmiu osób obok niej. też została trafiona w klatkę piersiową. (…)
Jest też Kurd Mustafa Khaluf, uczeń ósmej klasy, również z Dżandaris, który słyszał, jak tureckie samoloty nadlatują nad jego domem i ciężko ranią go w nogi. Obok niego leży 7-letnia Aya Nabo, z ciężkimi ranami w klatce piersiowej, która odwraca się w stronę ściany obok łóżka, zamiast rozmawiać z lekarzem. Jej siostra mówi, że została trafiona na ulicy 22 stycznia.”[78]

Hesnaa 2 lat i Rehef 5 lat siostry Keno Gubele 28 stycz
Siostry Hesnaa (2 latka) i Rehef (5 lat) Keno ranione w Gubele 28 stycznia.

„Gałązka Oliwna” to kryptonim jaki nadała Turcja swojej agresji. Faktycznie, symbol pokoju pasuje jak ulał. 28 stycznia w Gubele ośmiu członków trzech rodzin uchodźców (w tym  5 dzieci) zginęło, a siedmioro zostało rannych.[79] 5 marca Turcja „zaszalała”. Co najmniej 18 zabitych cywili, w tym niemowlę.[80] 8 marca Turcja „uczciła” Dzień Kobiet zabijając rano w wiosce Trinde pod Efrin 14-letnią Halę Ibrahim. Zapewne aby uniknąć podejrzeń o seksizm w tym samym ataku zabito też jej dwóch braci, 10 i 13 lat. Matka i czwarte z rodzeństwa (3 lata) zostali ranni.[81] To tylko wybrane przykłady.

Hussein Othman prowadził aptekę w Radżu. Jego relacja ukazała się w „The New Yorker” 26 stycznia. Tłumaczył brat, onkolog mieszkający w USA i posiadający amerykańskie obywatelstwo:

„Byłem w mojej aptece w poprzednią sobotę, kiedy się zaczęło. Dokładnie o 16.00 nagle usłyszeliśmy hałas, jakiego wcześniej nie słyszeliśmy. Wojna w Syrii trwa od sześciu lat, ale nigdy nie słyszeliśmy czegoś takiego. Niebo było pełne samolotów. Przynajmniej dziesięć ponad naszą wioską. Jak pszczoły. Szczyty gór stały w ogniu. Przez ten hałas myśleliśmy, że zostaliśmy trafieni. Okna pękały. Dzieciaki płakały. Nie wiedzieliśmy, co robić. Byliśmy w szoku. Trwało to godzinę. Myśleliśmy, że odeszli. Potem o 23 w nocy tego samego wrócili i zrobili to samo.
Odtąd mieliśmy bardzo mało snu. Niektórzy udali się do jaskiń, aby tam się schronić. Jedna z moich sióstr, wdowa o imieniu Samira, spała w tym tygodniu w jaskiniach. Jeśli ludzie mają piwnice, chowają się w nich.
Ostatniej nocy, o północy, spaliśmy w naszym domu i znowu zaczęli bombardować. W domu obok, jednym z najbiedniejszych w okolicy, starsza kobieta została ciężko ranna. Chłopiec, Shiar, który miał czternaście lat, zmarł od razu. I dziesięcioletnia dziewczynka, Hanifa, ucięło jej nogę. Bomba przeszła przez dach, kiedy spali. To było tylko trzydzieści lub czterdzieści metrów od naszego domu.
Mamy piwnicę i tam byliśmy. Mimo to usłyszeliśmy krzyki naszych sąsiadów. Nikt nie mógł im pomóc przez dwie lub trzy godziny. Gdyby bombardowanie ustało, może moglibyśmy uratować chłopca. Ale zanim to się skończyło, było już za późno. Kiedy wyszliśmy, chłopiec nie żył, a dziewczynka potrzebowała pomocy. Kolejna sąsiadka, osiemdziesięcioletnia kobieta, Houra, zmarła w swoim łóżku w podziemiach, najwyraźniej na zawał serca.
Wszystkim kończy się jedzenie, lekarstwa. Otworzyłem dziś rano moją aptekę w Rajo, na godzinę, aby dać ludziom lekarstwa – większość z nich za darmo. Daliśmy też trochę Czerwonemu Półksiężycowi, by pomóc rannym. Ale samoloty zaczęły bombardować obok apteki i musieliśmy uciec by ratować życie.”[82]

Hala Ibrahim cenzura
Ekipa Kurdyjskiego Czerwonego Półksiężyca podczas wydobywania zwłok 14-letniej Hali Ibrahim.

Radżu padło. A gdy miejscowość wpada w ręce Turcji i jej dżihadystów robi się naprawdę nieciekawie. Syryjskie Obserwatorium Praw Człowieka podało informację o siedmiu zabitych w egzekucjach cywilach.[83] SOHR nie jest źródłem prorożawskim. Informację o egzekucjach cywili potwierdzają też uciekinierzy z okupowanych terenów, jak 71-letni Shiekhmos Mahmmod.[84] Wypłynęło nagranie pokazujące jedną z takich egzekucji. Widać na nim jak dżihadyści na tureckim żołdzie najpierw kradną traktor, a potem mordują jego właściciela.[85] Tureckie władze i dżihadystyczne „naczalstwo” nakazują „ostrożnie” używać telefonów i kamer, aby ekscesy ich podkomendnych nie wyszły na jaw, ale poziom demoralizacji (zbydlęcenia byłoby chyba właściwszym słowem) „żołnierzy natowskiej armii” i „umiarkowanych rebeliantów” jest taki, że nie kryją się ze swoimi zbrodniami. Są dostępne nagrania z bicia cywili[86], albo z przepytywania ich ze znajomości islamu.[87] Pisałem już o tym „egzaminowaniu” w kontekście zagrożenia dla Jazydów, ale dżihadyści zapowiadają też mordowanie ateistów i wszystkich „niewiernych” (czytaj: każdego kto nie jest fanatykiem jak oni).[88]

DX_Y4PJVMAAM7UQ
Nowa moda wśród tureckich dżihadystów: „selfie”z przerażonymi mieszkańcami podbitych wiosek.

Podkreślam, chodzi o cywili. Szans na wzięcie żywcem obrońców Efrin najeźdźcy mają bardzo niewielkie. Zwłaszcza w przypadku dziewczyn z YPJ, które zawsze ostatnią kulę, czy granat chowają dla siebie by nie wpaść żywcem w łapy oprawców. Tym pozostaje jedynie bezczeszczenie ich zwłok, jak Aminy Omar (alias Barin Kobani) poległej 30 stycznia. Pastwienie się nad jej ciałem to kolejne nagranie którym „chwalili” się w sieci dźihadyści.[89]

Nie mogąc wziąć jeńców przebierają za nich cywili. Np. złapali cywilną Kurdyjkę, założyli jej bluzę mundurową i elementy oprzyrządowania i twierdzili, że wzięli do niewoli bojowniczkę YPJ. Tyle, że wyciekły zdjęcia jak ją prowadzą na „sesję zdjęciową” jeszcze przed przebraniem, w cywilnych ciuchach.[90] To samo zrobili w odniesieniu do dwojga innych cywili. I tak samo się wydało.[91] Inny „wyczyn” tureckiej propagandy to opublikowanie zdjęć czworga cywili rzekomo obłożonych przez SDF ładunkami wybuchowymi jako pułapka. Tyle tylko, że opublikowali ich zdjęcia w dwóch różnych pomieszczeniach.[92]

cywil
Cywilna Kurdyjka przed i po przebraniu przez dżihadystów w bluzę jednego z nich.

Masowo pojawiają się zdjęcia tureckich żołnierzy układających dłoń w kształt wilczego łba. Jest to pozdrowienie tureckich faszystów – „Szarych Wilków. Turecki odpowiednik sieg heil. Są zdjęcia z demonstrującym go Erdoganem,[93] a już rok temu w tureckim parlamencie wykonywał go premier Binali Yıldırım. To mniej więcej tak samo, jakby Angela Merkel „hajlowała” w Bundestagu.[94]

Turcja przeprowadza ataki rakietowe na własne miasta przypisując je SDF. Prowokację tą zdemaskował Mevlüt Dudu, parlamentarzysta partii CHP (czyli nie prokurdyjski, Cumhuriyet Halk Partisi – Republikańska Partia Ludowa  to kemaliści), który podał, że użyte rakiety miały zbyt krótki zasięg aby były odpalone z terenów Rożawy.[95] Oczywiście nie przyznał, że to turecka prowokacja, samobójcą nie jest, tylko przypisał jakimś „terrorystom”, którzy zaatakowali z terenu Turcji. Co w sumie się zgadza, bo jedynymi terrorystami tam jest państwo tureckie i jego agendy. W takim ataku zginęła Fatma Alvar, lat 17, która  jest kolejną ofiarą reżimu Erdogana. Taką samą jak jej rówieśniczki mordowane w Efrin.

heil wolf
Salut faszystowskich Szarych Wilków w wykonaniu Erdogana i tureckich żołnierzy.  Od frontu wygląda jak „diabełek”, ale trzy pozostałe palce są wyprostowane do przodu i łączą się w wilczy pysk.

Niestety są tacy, którzy powtarzają te kłamstwa. Np. Amnesty International znana z powiązań z Bractwem Muzułmańskim (w czerwcu 2016 roku dyrektorem d/s komunikacji AI został Osama Saeed, którego powiązania z Bractwem opisywała brytyjska prasa, rok wcześniej wypłynęła sprawa kontaktów z Bractwem innej dyrektorki  Yasmin Hussein), oraz wcześniejszych fałszywych oskarżeń pod adresem Rożawy, które odrzucił między innymi  raport ONZ.[96]

Źródła kurdyjskie podają już ponad 300 ofiar śmiertelnych wśród cywili. SOHR, który podaje trochę niższe liczby raportował 17 marca o 289.[97] Biorąc pod uwagę, że początkowo to SOHR podawał wyższe straty, jestem skłonny bardziej wieżyc w dane kurdyjskie. Ludność chowa się przed nalotami po jaskiniach.[98] Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (UNOCHA) oceniało 8 lutego ilość mieszkańców, którzy uciekli ze swoich domów na 15-30 tysięcy.[99] Dziś to już setki tysięcy. Większość uciekała do miasta Efrin, które jest przepełnione, ludzie gnieżdżą się w piwnicach, elektryczność została odcięta, a woda stanowi problem, gdyż Turcja zbombardowała stację uzdatniania wody dla miasta i wodociągi, a następnie przejęła ujęcie wody dla miasta i odcięła jej dopływ. [100] W tej chwili w mieście ludność musi korzystać z 6 starych, niewykorzystywanych od dekad studni z okresu „przedwodociągowego”, których woda nie była od dawna badana pod kątem przydatności do spożycia. Rozwozi ją pięć cystern.[101] Jeżeli tureckie lotnictwo weźmie je na cel, sytuacja jeszcze się pogorszy. Aktualnie trwa już exodus także z Efrin. Co najmniej 150 tysięcy osób opuściło miasto. [102]

DXwxz1SX4AE08pt
„Nie wiem kto spalił Rzym, ale my spalimy Radżu” piszą na murach tureccy żołnierze i „hajlują” wilczym łbem.

Zaatakowane zostało centrum medyczne Kurdyjskiego Czerwonego Półksiężyca w Rajo,[103] 31 szkół (stan na 29 luty 2018),[104] stacja pomp przy zaporze wodnej,[105] starożytna świątynia Ain Dara sprzed 3 tysięcy lat[106] i obóz uchodźców Robar.[107] 22 stycznia turecka artyleria ostrzelała cywilny konwój zmierzający w akcji solidarnościowej do Efrin i wiozący pomoc humanitarną. Jedna osoba zabita i 12 rannych (w tym 58-letnia matka dziennikarza Kovana Direja, który jako jeden z pierwszych poinformował o ataku).[108] Turcja stwierdziła oczywiście, że to był wojskowy konwój. Ale są dostępne nagrania z jego wyprawy pokazujące co innego.[109]

Dziennikarka Naz Seyed pracująca na linii frontu informowała o celowym atakowaniu przez siły tureckie ekip medycznych Kurdyjskiego Czerwonego Półksiężyca.[110] Z sukcesami. 6 marca zabili lekarza.[111] 16 marca celem ataku stał się szpital w Efrin. Zginęło co najmniej 15 osób (tego dnia łącznie w mieście Efrin zginęło co najmniej 47 cywili). I tu znowu „błysnęła” turecka propaganda. Tureckie władze opublikowały zdjęcie lotnicze mające pokazywać, ze szpital jest nietknięty. Tyle tylko, że wyraźnie na nim widać ślady po eksplozjach. Turcja próbowała jako „szpital” przedstawić położoną przy nim drukarnię. Ona faktycznie nie ucierpiała.[112]

szpital w efrin 15 marzec
Szpital w Efrin. 15 marca.

Turcja i jej dżihadyści wykorzystują do ostrzeliwania Efrin teren obozu uchodźców Atmeh, który znajduje się w prowincji Idlib przy tureckiej granicy. Wg ONZ zamieszkuje go 15 000 uchodźców.[113] Ostrzał z terenu obozu potwierdzają jego mieszkańcy.[114]

Obrońcy stawiają zacięty opór, a armia turecka kolejny raz nie popisuje się sprawnością, ale przewaga militarna jest ogromna i najeźdźcy cały czas posuwają się na przód. Zajęli min. miasta Radżu i Dżandaris i doszli już do miasta Efrin.

Oprócz regularnej armii tureckiej w ataku biorą udział organizacje dzihadystyczne i pantureckiego faszyzmu, głównie turkmeńskie, jak Brygada Sułtan Murad. W skład tych sił wchodzą miedzy innymi byli (czy aby na pewno?) terroryści Daesh[115] i al Nusry.[116] czy sprzymierzonej z nimi (raz z jednymi, raz z drugimi) Jaysh Al-Muhajirin Wal-Ansar, złożonej głównie z najemników z Kaukazu i Maroka.[117] Oficjalnie używają oni nazwy Wolna Armia Syryjska (FSA), co jest obecnie martwym szyldem, gdyż wszystkie niedżihadystyczne organizacje przeszły do SDF. Część z nich broni teraz Efrin przeciw dżihadystom, jak np. Armia Rewolucjonistów (Jaysh al-Thuwar).[118]

Viyan Soran
Viyan Soran. Poległa w walce z tureckim najeźdźcą 3 marca.

Do obrony Efrin przerzuceni zostali też bojownicy z innych części Rożawy, w tym miedzy innym bojownicy chrześcijańskiej formacji MFS (Mawtbo Fulḥoyo Suryoyo – Syriacka Rada Wojskowa, znana też pod angielska nazwą Syriac Military Council, Syriacy – syryjscy chrześcijanie to długoletni sojusznicy kurdyjskiego ruchu ocalanistycznego).[119] Także wielu Arabów wyruszyło bronić Efrin. Płk. Ryan Dillon, rzecznik międzynarodowej koalicji, tak przedstawia ich motywację „Pomogliście mi wyzwolić mój dom, wiec kiedy jesteście w opałach ja pomogę wam”.[120]Nie jest do końca jasne na jakich warunkach posiłki zostały przepuszczone przez tereny pod kontrolą reżimu. Niektóre źródła mówią, że przepuszczono ich bez broni. Konsekwencją tego jest zawieszenie walk z Daesh, bo to SDF było jedyna siłą, która niszczyła Daesh. To też był cel Erdogana. Uratować swoich proxy. Udało mu się.

24 stycznia miasto Genewa oficjalnie potępiło Turcję za łamanie Konwencji Genewskich w Efrin.[121] Gest ten nie ma może znaczenia w polityce międzynarodowej, ale ma znaczenie symboliczne.

Associazione Nazionale Partigiani d’Italia, stowarzyszenie weteranów włoskiej partyzantki antyfaszystowskiej wydało oświadczenie solidarności z Efrin i potępiło zarówno turecką agresję, jak i brak reakcji świata.[122]

ranne dziecko 5 marca 5
Szpital w Efrin. Opatrywanie dziecka ranionego w nogi w tureckim ataku 5 marca.

Bo świat milczy. Kiedy „Hitler wanna be” znad Bosforu (nie, to nie jest z mojej strony wyzwisko, Erdogan faktycznie powołuje się na Hitlera[123]) morduje w Efrin mężczyzn, kobiety, dzieci, starców ONZ udaje, że nic sie nie dzieje, Rosja zapala zielone światło, USA odwraca wzrok, a Europa liże Turcji tyłek. Świat milczy. Dławiona jest demokratyczna opcja, która jako jedyna może zaoferować Bliskiemu Wschodowi rozwiązanie jego problemów, a Niemcy sprzedają broń do mordowania Kurdów, Wielka Brytania twierdzi, że „ Turcja ma prawo do zabezpieczenia swoich granic”, zaś włoska policja katuje uczestników pokojowego protestu przeciwko przyjęciu Erdogana przez, wiernego tradycji kolaboracji kościoła z nazistami, Franciszka. Tak, „ch… co donosił juncie” z gębą pełną frazesów o pomocy uchodźcom obściskiwał się z facetem, który dąży do wywołania kryzysu humanitarnego przy którym dotychczasowy to pikuś. Kobieca rewolucja walczy o przeżycie z najbardziej seksistowskimi fanatykami w historii ludzkości, ale nie widać aby ruch feministyczny stawał masowo w jej obronie.

Parę dni nalotów na Wschodnią Gutę (Ghoutę) i w mediach wielki płacz nad ofiarami. Półtora miesiąca tego samego w Efrin i cisza. Wiecie czym się różni Guta i Efrin? Straty cywilne w Gucie wynikają wyłącznie z nieliczenia się przez reżim z ofiarami wśród „poddanych”, w Efrin Turcja zapowiada czystki. Turcja nigdy nie była przez Efrin zagrożona, czy atakowana. Nawet Tureccy generałowie to przyznają.[124] Z terenów Guty prowadzony jest ostrzał Damaszku i zabijani cywile.[125] Guta jest pod kontrola dżihadystów. To żadni „umiarkowani rebelianci” takich nie ma od dawna. Efrin to demokratyczna rewolucja.

Efrin dziadek
Dziadek przy szpitalnym łóżku wnuczki ranionej w ostrzale miasta Dżandaris w Efrin przez turecką artylerię w dniu 2 lutego.

„I tu jest pies pogrzebany.” Dla rządów i korporacji zagrożeniem nie są religijni faszyści mordujący niewinnych ludzi. Oni im nie zagrażają. Ministrowie, prezesi banków, członkowie zarządów korporacji nie giną w zamachach ani tu, ani tam. Nikt ich nie gwałci zbiorowo, ani nie pierze ich dzieciom mózgów by wysłać do samobójczego ataku. Dla nich dżihadyści nie są problemem. Zawsze się dogadają, tak jak koncern Lafarge z Daesh.[126] Dla nich zagrożeniem jest autentyczna demokracja i oddolne ruchy społeczne. Boją się, że z Rożawy rozleje się rewolucja na Europę.

Zdecydowałem się nie wrzucać do tego artykułu żadnych drastycznych zdjęć. Owszem, wrzuciłem kobietę z zabandażowanymi kikutami nóg. Ale jeżeli ktoś uważa to za drastyczne, to co powie na tą samą kobietę ze świeżo zaszytymi kikutami? Albo na zdjęcie otwartych, poszarpanych ran tych kikutów? Zdjęcie małego dziecka z oderwanym fragmentem główki? Chłopca z urwanymi nogami? Każde z tych zdjęć, gdyby było z Guty, trafiłoby na pierwsze strony gazet i wywołało kolejną falę oburzenia. Ale są z Efrin. Przechodzą bez oddźwięku. I nie, ja nie traktuję cywili z Guty jako „gorszych”. Tak traktują cywili z Efrin hipokryci, którzy ignorują co robi tam Turcja i jej dżihadyści.  Tacy sami jak ci, którzy kontrolują Gutę. A być może niedługo i ci sami, bo jeżeli znowu reżim dogada z nimi ewakuację, to zgadnijcie gdzie trafią?

A zdjęcia o których mówiłem wrzuciłem w jeden wątek na twitterze. Nie chciałem nikogo zaskoczyć makabreską. Sami zdecydujecie czy chcecie je obejrzeć. Tylko odradzam przed tym jedzenie. Link jest tu.

A jeżeli ktoś chce pomóc, to Kurdyjski Czerwony Półksiężyc organizuje zbiórkę dla Efrin.

Uptade: 18 marca najeźdźcy zajęli Efrin (miasto). O aktualnej sytuacji (stan na 2 kwietnia 2018 r.) czytajcie tu: 

Paweł Ziółkowski

Teledysk nagrany przed dwoma laty przez dziecięco-młodzieżowy zespół muzyczny Arya z Efrin. Nie wiem czy dziś ci młodzi muzycy jeszcze żyją:

 

 

[1] Jeden z terrorystów użył stwierdzenia, że członkowie Daesh tylko „zgolili brody” i zmienili szyld (zobacz: https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-to-rebuild-in-africa-if-defeated-in-syria-and-iraq-a7234456.html ). Jedynie w samym al Bab początkowo Turcy nie osiągnęli porozumienia z Daesh i podjęli nieudane próby szturmów okupione ciężkimi stratami, min w broni pancernej (zobacz: https://justpaste.it/13t07 ). Wobec ich fiaska najprawdopodobniej wrócili do układania sie z terrorystami, gdyż ci mimo sukcesu w obronie przekazali im miasto po ustaniu szturmów. Pod koniec kwietnia 2017 roku turecka gazeta „Birgun” opisała przekazanie Daesh tureckich wozów bojowych przez protureckich dżihadystów (zobacz:  https://www.birgun.net/haber-detay/oso-tsk-ye-ait-tanki-isid-e-verdi-156967.html i po angielsku: https://komnews.org/turkey-backed-fsa-sold-turkish-armoured-vehicles-to-islamic-state-military-source ). Być może był to element targu. Podczas szturmów al Bab armia turecka, a zwłaszcza lotnictwo przebiły w „precyzji” lotnictwo reżimu i Rosji powodując olbrzymie straty wśród ludności cywilnej. Co najmniej 432 cywili, w tym prawie 100 dzieci zostało zabitych między 13 listopada 2016, a 17 lutego 217 roku (dane za Syryjskim Obserwatorium Praw Człowieka (SOHR): http://www.syriahr.com/en/?p=61068 ).

[2] W krajach muzułmańskich zamiast czerwonego krzyża funkcjonuje analogiczna organizacja z półksiężycem w nazwie. Kurdyjska, Heyva Sor a Kurdistanê, jest jedyną organizacją humanitarną stałe i na szeroką skalę działającą w północnej Syrii.

[3] http://www.heyvasor.com/wp-content/uploads/2018/02/Efrin-02.02.2018.pdf .

[4] http://en.hawarnews.com/their-alleged-paradise-has-never-been-better-than-homeland .

[5] http://en.hawarnews.com/school-for-robar-camps-children .

[6] Romowie w Efrin określają się nazwą Koçer i mieszkają od 50 lat w dwóch kwartałach Efrin (miasta) znanych jako Koçera. 22 września po raz pierwszy w historii przedstawiciel społeczności został wybrany członkiem władz. Martyr Dilovan został współprzewodniczącym gminy wraz z Kurdyjką  Murtezą Hacî Kamber. Zobacz: https://anfenglish.com/rojava/efrin-s-roma-community-also-takes-a-seat-in-democratic-federation-22355 .

[7] http://theregion.org/article/12627-the-yazidis-wound-is-still-bleeding-first-the-islamic-state-now-turkey i https://www.yazda.org/afrin-developments-put-security-safety-thousands-yazidi-citizens-serious-risk .

[8] http://en.hawarnews.com/turkish-occupation-bombarded-sherawa-and-shera i http://en.hawarnews.com/turkish-attacks-against-afrin-continue .

[9] Zamieszkały przez Jazydów region Szengal (Sindzar) został opuszczony najpierw przez  iracką armię, a potem przez Peszmergę (siły zbrojne Kurdyjskiego Regionu Autonomicznego w Iraku), która zajęła jej miejsce, by następnie wycofać się bez walki w momencie gdy do regionu wkroczyli terroryści Daesh. Jazydzi oskarżają Peszmergów, oraz rządzącą w autonomii partię KDP (de facto prywatny folwark klanu Barzanich) o zdradę. Jazydom (tym, którzy nie zostali zamordowani, lub obróceni w niewolników) udało się przeżyć dzięki temu, że na ratunek ruszyły im oddziały YPG i YPJ z Syrii, oraz HPG i YJA-STAR (Hêzên Parastina Gel‎ – Ludowe Jednostki Obrony i Yekîneyên Jinên Azad ên Star – Siły Wolnych Kobiet, męskie i kobiece oddziały PKK) ze swoich górskich baz na pograniczu iracko-tureckim. Zobacz: https://www.pri.org/stories/2014-08-29/if-it-wasn-t-kurdish-fighters-we-would-have-died-there , oraz polskie tłumaczenie relacji jednej z bojowniczek YPJ (w tłumaczeniu błędnie przedstawionej jako PKK) biorącej udział w akcji ratunkowej: https://www.facebook.com/notes/kurdystaninfo/wspomnienia-bojowniczki-pkk-uczestniczącej-w-operacji-ratunkowej-w-sinjar/1558941690824563 i relację w języku angielskim bojownika HPG:  https://anfenglish.com/features/the-heroes-of-geliye-shilo-20763 .

[10] https://www.voanews.com/a/afrin-syria-minorities-fear-persecution/4234119.html , http://theregion.org/article/13001-sinjar-2-0-yazidis-face-the-risk-of-massacres-once-again-as-turkey-backed-jihadists-attack-afrin , http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-civil-war-assad-regime-turkey-afrin-kurds-eastern-ghouta-us-allies-militia-a8252456.html .

[11] http://www.kurdistan24.net/en/news/94fdbae7-6561-444d-bad7-ac4366b9e118 .

[12] Artykuł po arabsku: http://aliraqnews.com/أوغلومحادثات-عراقية-تركية-للقيام-بعم .

[13] : http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/01/turkey-refugees-trustee-comes-yazidis-leave.html , https://anfenglish.com/human-rights/Ezidi-refugees-in-midyat-living-in-prison-conditions-22603 i https://anfenglish.com/kurdistan/thousands-of-ezidis-at-afad-camp-in-midyat-treated-like-prisoners-19241

[14] http://www.ezidipress.com/blog/afrin-tuerkei-und-islamistische-soeldner-erobern-vier-ezidische-doerfer , https://twitter.com/EzidiPress/status/972489101017604096 , https://twitter.com/EzidiPress/status/972960410403065856 , https://twitter.com/EzidiPress/status/973275523437809664 , https://twitter.com/EzidiPress/status/973973966040780800 .

[15] https://twitter.com/murad_ismael/status/972141996231024640

[16] http://www.ezidipress.com/blog/zeigt-uns-die-haeuser-der-eziden-wie-von-der-tuerkei-unterstuetzte-islamisten-jagd-auf-minderheiten-in-afrin-machen .

[17] https://anfenglishmobile.com/rojava/call-from-the-christians-in-afrin-24634 .

[18] https://www.christianpost.com/news/christian-churches-under-attack-amid-turkeys-bombardment-syrian-region-214838 .

[19] https://www.washingtonpost.com/news/democracy-post/wp/2018/02/16/in-long-secular-turkey-sharia-is-gradually-taking-over .

[20] http://en.hawarnews.com/school-for-robar-camps-children .

[21] https://twitter.com/AzadiRojava/status/909405783514861568 .

[22] https://www.voanews.com/a/kurds-turkey-shelling-closes-schools-afrin-northern-syria/4245225.html .

[23] https://www.facebook.com/AfrinUniversity2015 , http://en.hawarnews.com/afrin-university-is-opened-today , https://www.al-monitor.com/pulse/ru/originals/2016/05/kurds-rojava-afrin-first-university-ideology-ocalan.html .

[24] http://en.hawarnews.com/afrin-university-opens-its-doors Obecnie jest zamknięty a studenci walczą na froncie, pomagają w punktach medycznych, lub pracują ze służbami cywilnymi lub mediami (zobacz: https://anfenglishmobile.com/rojava/rector-and-students-in-this-university-part-of-the-resistance-25302 ).

[25] https://anfenglishmobile.com/rojava/rector-and-students-in-this-university-part-of-the-resistance-25302 .

[26] http://ku.hawarnews.com/sanoya-fil-a-mihricana-mitan-bi-bandor-bu , http://cantonafrin.com/en/news/view/1593.methane-theater-festival-in-his-final-presentation-bird-hakim.html

[27] http://en.hawarnews.com/hope-festival-for-disable-people-continues .

[28]http://en.hawarnews.com/arin-mirkan-festival-chance-to-show-womens-talentshttps://www.dengeamerika.com/a/arin_mihrican/3871117.html .

[29] Tu o pierwszej kobiecej drużynie koszykówki, powstałej w marcu 2015 roku: http://en.hawarnews.com/female-basketball-team-unique-experience-with-self-initiative . Dziś Radżu (Rajo), miasteczko w którym powstała jest pod okupacją Turcji i jej dżihadystów.

[30] Teledysk nagrany przed dwoma laty przez młodzieżowy zespół „Arya”: https://www.youtube.com/watch?v=vs0sTiDy1Dg .

[31] https://www.turkishminute.com/2017/01/15/prosecutor-drops-torture-complaint-due-impunity-state-emergency

[32] https://rm.coe.int/168069661d

[33] https://www.hrw.org/news/2016/07/11/turkey-state-blocks-probes-southeast-killings , polskie streszczenie: https://www.facebook.com/KurdyjskaRewolucjawRojavie/posts/1865788020315251

[34] http://www.ohchr.org/Documents/Countries/TR/OHCHR_South-East_TurkeyReport_10March2017.pdf , polskie streszczenie: https://www.facebook.com/KurdyjskaRewolucjawRojavie/posts/2000473206846731

[35] http://www.kurdistan24.net/en/news/00ffaaeb-a43d-40c9-ab4c-226ef9b18775

[36] http://villa.org.pl/villa/wp-content/uploads/2017/06/WHW-Report-2017.pdf

[37] https://anfenglishmobile.com/kurdistan/latest-situation-in-amed-s-historic-sur-district-25111 .

[38] http://komnews.org/siege-kurdish-village-continues-6-people-killed-2-children-taken-hostage-reports

[39] https://twitter.com/abdbozkurt/status/961539922132963328 .

[40] https://twitter.com/Mekut_Mallet/status/959133874306670592 .

[41] PKK odrzuciła terroryzm na swoim piątym kongresie w 1995 roku, stosuje Konwencje Genewskie, a wziętych do niewoli tureckich żołnierzy traktuje zgodnie z nimi (zobacz relację Yannisa Vasilisa Yaylali, snajpera w armii tureckiej, który został schwytany i przez ponad dwa lata był jeńcem wojennym w partyzanckich obozach: https://corporatewatch.org/from-fascist-to-anti-militarist-an-interview-with-a-turkish-ex-soldier-2 ). Dla porównania armia turecka strzela schwytanym dziewczętom z kurdyjskiej partyzantki w tył głowy:  https://twitter.com/TurkeyUntold/status/792333485105115136 . Wspomniany Yalali opisuje zrzucanie ze śmigłowca kurdyjskich jeńców i obcinanie im uszu.

[42] https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/feb/23/world-leaders-brutal-attack-kurdish-afrin-turkish-army . LSE to jedna z wiodących na świecie uczelni w naukach społecznych i ekonomii, zobacz: http://maciejmichalski.natemat.pl/52745,london-school-of-economics-to-okno-na-wielki-swiat .

[43] https://stockholmcf.org/wp-content/uploads/2017/08/Hate-Speech-Against-Christians-in-Erdoğan’s-Turkey_21.08.2017.pdf .

[44] https://twitter.com/abdbozkurt/status/956454913118175232 .

[45] https://twitter.com/ErcanErbil64/status/962640902534688768 .

[46] Artykuł po turecku: http://gazetekarinca.com/2018/01/diyanet-de-afrine-operasyonu-cihat-ilan-etti-onlar-orada-biz-burada-cihada-devam-ediyoruz , artykuły po angielsku: http://www.kurdistan24.net/en/news/01274f26-9a5a-4479-8989-0967194d82ad i https://news.sol.org.tr/religious-affairs-directorate-calls-afrin-offensive-jihad-173999 .

[47] Artykuł po turecku: http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/siyaset/913807/ismail_Kahraman__Zeytin_Dali__harek_ti_icin__cihat__dedi.html , artykuł po angielsku: https://www.turkishminute.com/2018/01/28/turkish-parliament-speaker-calls-afrin-offensive-jihad .

[48] http://www.wnd.com/2018/01/90000-mosques-invoke-conquest-prayers-against-infidels .

[49] https://twitter.com/abdbozkurt/status/959089711024427009 .

[50] https://wiadomosci.wp.pl/w-turcji-aresztowano-150-nauczycieli-przeciwnych-islamizacji-oswiaty-6027677550097025a

[51] https://www.evrensel.net/haber/304132/7-siniftan-itibaren-cocuklara-cihat-kavrami-anlatilacak

[52] https://anfenglish.com/news/turkey-to-employ-imams-as-kindergarten-teachers-22641

[53] https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-turkey-security/turkey-detains-nearly-600-for-opposing-syrian-offensive-idUSKBN1FP109 .

[54] https://turkeypurge.com/786-people-opposing-turkeys-afrin-operation-past-month-data .

[55] http://jinnews.com.tr/en/ALL-NEWS/content/view/75400 , treść oświadczenia w języku angielskim: http://bianet.org/english/human-rights/193805-investigation-launched-against-turkish-medical-association .

[56] Artykuły po turecku: http://ilerihaber.org/icerik/hulya-kocyigit-ulkede-baski-yok-aksine-herkes-fazla-ozgur-81852.html i https://www.artigercek.com/cocuklarin-oyunu-savas-karsiti-diye-yasaklandi , artykuł po angielsku: https://anfenglishmobile.com/culture/children-s-drama-banned-for-being-anti-war-24832 .

[57] https://ahvalnews.com/peace/price-saying-no-war-turkey . Polskie tłumaczenie: https://www.facebook.com/KurdyjskaRewolucjawRojavie/posts/2190373547856695 .

[58] http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/kurdish-forces-syria-turkey-kurdistan-counter-attack-battle-militia-erdogan-olive-branch-latest-a8172851.html i http://theregion.org/article/12730-is-turkey-preparing-for-an-ethnic-cleansing-of-syrian-kurds  .

[59] https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/01/turkey-syria-does-erdogan-want-to-settle-in-afrin.html .

[60] https://twitter.com/RodiSad/status/964656807670108160 .

[61] http://theregion.org/article/13004-turkish-backed-islamists-threaten-to-behead-kurds-in-afrin-spreading-fear , http://en.hawarnews.com/turkey-s-gangs-threaten-afrins-people-in-da-eshway , http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-civil-war-assad-regime-turkey-afrin-kurds-eastern-ghouta-us-allies-militia-a8252456.html .

[62] https://anfenglishmobile.com/kurdistan/refugees-in-van-are-sent-to-afrin-25473 .

[63] https://ahvalnews.com/pyd-ypg/russia-using-turkey-force-kurds-back-assad-kurdish-leaders .

[64] https://www.almasdarnews.com/article/russia-pushing-turkey-rojava-force-kurds-submit-assad-rule-kurdish-official .

[65] http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—ed_protect/—protrav/—ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_125885.pdf .

[66] Maria Giedz „Kurdowie we współczesnych społecznościach Bliskiego Wschodu”, [w] „Przegląd Politologiczny” nr 1/2014, s. 284 i 293. Dostęp online: http://przeglad.amu.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/pp-2014-1-283-298.pdf  . Inne źródła podają też inne liczby. O okolicznościach tych działań pisałem w pierwszym z seroo artykułów o Rożawie: https://macpariadka.org/2018/02/25/rewolucja-rozawy-i-demokratyczny-konfederalizm-na-tle-sytuacji-na-bliskim-wschodzie-cz-1-zarys-sytuacji .

[67] Te i więcej informacji można znaleźć w raporcie International Legal Assistance Consortium:  http://www.ilacnet.org/wp-content/uploads/2017/04/Syria2017.pdf .

[68] https://www.washingtontimes.com/news/2017/feb/2/russia-calls-cultural-autonomy-ethnic-kurds-postwa .

[69] http://kurdishquestion.com/article/3743-aleppo-a-tale-of-three-cities .

[70] https://twitter.com/vvanwilgenburg/status/967428802077954048 , https://twitter.com/warcoresponted/status/967009278568685568 .

[71] http://www.tsk.tr/BasinFaaliyetleri/BA_48

[72] http://en.hawarnews.com/ypg-6-civilians-killed-13-injured-in-turkish-afrin-attacks .

[73] http://en.hawarnews.com/turkish-air-attacks-kill-a-9-year-old-child-in-afrin .

[74] https://anfenglishmobile.com/rojava/documented-massacres-caused-by-turkish-attacks-on-afrin-24763 .

[75] http://en.hawarnews.com/turkish-occupation-army-planes-kill-17-civilians-in-afrin-in-2-days .

[76] https://anfenglishmobile.com/rojava/documented-massacres-caused-by-turkish-attacks-on-afrin-24763 .

[77] https://anfenglishmobile.com/rojava/documented-massacres-caused-by-turkish-attacks-on-afrin-24763 .

[78] http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/afrin-turkey-invasion-syria-enclave-kurds-ypg-airstrike-war-civil-a8182266.html , polskie tłumaczenie fragmentów: https://www.facebook.com/KurdyjskaRewolucjawRojavie/posts/2187659864794730 .

[79] https://anfenglishmobile.com/rojava/death-toll-in-turkish-massacre-in-an-afrin-village-rises-to-8-24525 , zdjęcia i materiały filmowe (uwaga, bardzo drastyczne): http://www.kurdonline.ml/2018/01/efrin_86.html .

[80] http://en.hawarnews.com/2nd-heaviest-attack-on-afrin-on-45th-day-of-resistance-of-the-age , http://en.hawarnews.com/a-baby-young-man-martyred-8-wounded-by-turkish-occupations-bombing , http://en.hawarnews.com/3-civilians-martyred-as-a-result-of-turkish-occupation-bombing , https://anfenglishmobile.com/rojava/atrocity-in-jindires-13-civilians-martyred-including-3-children-25292 , http://en.hawarnews.com/a-baby-young-man-martyred-8-wounded-by-turkish-occupations-bombing . Zdjęcia: https://twitter.com/Paw_Ziolkowski/status/970728020213366787 i kolejne posty w tym wątku. Filmy (drastyczne!): https://twitter.com/ArinSheikhmos/status/970758864680488966 , https://twitter.com/darkbayze/status/970612565058482176 , https://twitter.com/mustefaebdi/status/970695071795437569 , https://twitter.com/melekebdi/status/970760863769681923 , https://twitter.com/PYD_Rojava/status/970924231142903810 .

[81] https://twitter.com/ICafrinresist/status/971688747988410369 , https://twitter.com/ICafrinresist/status/971687278463643648 , http://en.hawarnews.com/turkish-occupation-commits-new-massacre-in-afrin , zdjęcia ofiar: https://twitter.com/Paw_Ziolkowski/status/972058919014199296 i następne posty w tym wątku.

[82] https://www.newyorker.com/news/as-told-to/a-kurdish-family-in-syria-feeling-betrayed-by-the-us-tries-to-survive-a-turkish-bombing , polskie tłumaczenie: https://www.facebook.com/KurdyjskaRewolucjawRojavie/posts/2186656808228369 .

[83] http://www.syriahr.com/en/?p=85463 .

[84] http://en.hawarnews.com/citizen-tells-what-he-saw-during-three-days-with-turkish-gangs .

[85] https://twitter.com/CivilWarMap/status/966754047930912768 .

[86] https://www.youtube.com/watch?v=TzhNfwKh26k , https://twitter.com/CivilWarMap/status/971441038232518656 , https://twitter.com/Bilesa_Shaweys/status/973128417221791746 .

[87] https://twitter.com/TurkeyUntold/status/971849750571085825 https://twitter.com/CivilWarMap/status/974267618478706688 , https://twitter.com/_Caki__/status/975020148020203520 .

[88] http://theregion.org/article/13004-turkish-backed-islamists-threaten-to-behead-kurds-in-afrin-spreading-fear , http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-civil-war-assad-regime-turkey-afrin-kurds-eastern-ghouta-us-allies-militia-a8252456.html , http://en.hawarnews.com/turkey-s-gangs-threaten-afrins-people-in-da-eshway .

[89] Uwaga drastyczne nagranie!: https://twitter.com/TurkeyUntold/status/959104904815136773 . Tutaj jest artykuł o niej po niemiecku: https://www.nrz.de/politik/wie-die-kurden-jetzt-in-syrien-um-ihre-freiheit-kaempfen-id213573255.html .

[90] https://twitter.com/mustefaebdi/status/966922847443599361 .

[91] https://twitter.com/Mekut_Mallet/status/972888574805803008 .

[92] https://www.heise.de/tp/features/Afrin-Die-Propaganda-der-einen-ist-die-der-anderen-3978930.html .

[93] https://ahvalnews6.com/recep-tayyip-erdogan/erdogan-makes-grey-wolf-sign-rally , https://www.birgun.net/haber-detay/erdogan-dan-mersin-de-bozkurt-selami-207498.html .

[94] http://t24.com.tr/haber/basbakan-yildirim-mhpyi-bozkurt-isareti-ile-selamladi,390043 .

[95] Artykuł po turecku:  http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/911009/CHP_li_Mevlut_Dudu_nun_iddiasi__Roketler_Turkiye_icinden_ateslendi.html .

[96] https://www.almasdarnews.com/article/un-report-counters-amnesty-internationals-claim-that-kurds-are-ethnically-cleansing-in-syria , pełny tekst raportu: http://www.ohchr.org/Documents/Countries/SY/A_HRC_34_CRP.3_E.docx .

[97] http://www.syriahr.com/en/?p=86992 .

[98] http://edition.cnn.com/2018/02/01/middleeast/syria-kurds-assault-civilians-intl/index.html .

[99] http://syriadirect.org/news/kurdish-red-crescent-displaced-people-in-afrin-city-face-overcrowding-‘unsuitable’-shelters .

[100] http://en.hawarnews.com/turkish-army-bombing-water-purification-plant-in-afrin i https://www.tvn24.pl/kurdowie-turcja-zniszczyli-wodociag-i-szkole-w-afrinie,813109,s.html , https://www.nytimes.com/reuters/2018/03/14/world/europe/14reuters-mideast-crisis-syria-afrin-water.html .

[101] https://anfenglishmobile.com/rojava/water-supply-ensured-in-afrin-again-25383 ,

[102] https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-afrin/more-than-150000-people-in-syrias-afrin-displaced-kurdish-official-monitor-idUSKCN1GT0BL .

[103] https://anfenglish.com/rojava/heyva-sor-headquarters-bombed-24725 .

[104] http://theregion.org/article/12924-31-schools-hit-50-000-students-out-of-school-during-turkey-039-s-afrin-offensive-report , zobacz też: https://www.voanews.com/a/kurds-turkey-shelling-closes-schools-afrin-northern-syria/4245225.html , https://www.tvn24.pl/kurdowie-turcja-zniszczyli-wodociag-i-szkole-w-afrinie,813109,s.html , http://kurddaily.com/inde.php/2018/01/24/turkish-jets-bomb-the-school-in-rajo , https://twitter.com/Heyva__Sor/status/960465067740422144  i https://twitter.com/vvanwilgenburg/status/963078248493125637 .

[105] http://en.hawarnews.com/heavy-damage-by-shelling-on-afrin-medanki-dam i https://anfenglishmobile.com/rojava/turkish-bombings-threaten-the-integrity-of-meydanke-dam-24749 .

[106] https://news.nationalgeographic.com/2018/01/syria-temple-ain-dara-destroyed-archaeology .

[107] http://theregion.org/article/12603-if-the-afrin-invasion-is-about-039-border-security-039-why-is-turkey-targeting-a-refugee-camp i http://en.hawarnews.com/turkish-occupation-planes-shelled-robar-camp-vicinity-injured-displaced

[108] https://twitter.com/kovandire/status/966804208837169157 , https://twitter.com/TheRegionOrg/status/967002874415865857 .

[109] https://www.youtube.com/watch?v=Pjd2NlOrQm0 .

[110] https://twitter.com/Mekut_Mallet/status/970039385193316354 .

[111] https://anfenglishmobile.com/rojava/a-doctor-killed-by-turkish-attacks-on-jindires-25318 .

[112] https://anfenglishmobile.com/news/turkish-army-confirms-hit-on-the-avrin-hospital-25544 .

[113] http://theregion.org/article/12776-sdf-turkish-state-is-attacking-afrin-from-a-densely-populated-idp-camp-in-atmeh i http://sdf-press.com/en/2018/02/the-turkish-invasion-army-and-its-allies-terrorists-use-the-displaced-people-in-atemeh-camp-as-a-human-shield .

[114] https://twitter.com/mutludc/status/962506478816038912 .

[115] http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/turkey-isis-afrin-syria-kurds-free-syrian-army-jihadi-video-fighters-recruits-a8199166.html , http://en.hawarnews.com/other-photos-reveal-relationship-of-turkish-state-with-is .

[116] Zdjęcie 21 na tureckiej stronie przedstawia terrorystą w barwach Nusry: http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_galeri/910492/20/Fotograflarla__Zeytin_Dali_Harekati_.html .

[117] https://twitter.com/_Caki__/status/972035406945452032 .

[118] https://anfenglishmobile.com/news/jaysh-al-thuwar-retreats-from-raqqa-and-goes-to-afrin-25314 , https://anfenglishmobile.com/rojava/jaysh-al-thuwar-commander-turkey-turned-isis-al-nusra-into-fsa-24891 .

[119] https://twitter.com/SyriacMFS/status/961326849723858945 .

[120] https://translations.state.gov/2018/03/08/deputy-special-presidential-envoy-terry-wolff-and-coalition-military-spokesperson-ryan-dillon .

[121] http://www.ville-geneve.ch/actualites/detail/article/1516805955-offensive-turque-syrie-ville-geneve-appelle-respect-conventions-geneve .

[122] http://www.uikionlus.com/anpi-albisola-albisola-superiore-in-solidarieta-della-popolazione-curda-siriana-a-seguito-delloffensiva-militare-da-parte-dellesercito-turco .

[123] https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/12077703/Turkeys-president-says-all-he-wants-is-same-powers-as-Hitler.html , https://www.timesofisrael.com/erdogan-hitler-had-a-perfectly-working-presidential-system , http://www.independent.co.uk/news/world/europe/turkey-president-recep-tayyip-erdogan-cites-hitler-germany-as-example-of-effective-government-a6792756.html , https://www.theguardian.com/world/2016/jan/01/turkish-president-recep-tayyip-erdogan-hitlers-germany-example-effective-government .

[124] https://anfenglishmobile.com/news/turkish-commander-s-afrin-admission-not-a-single-bullet-came-25177 , http://www.haberanonim.com/belada-korgeneral-smail-metin-temel-bana-rahat-olun-i-bitti-dedi-h5816.html , http://www.diken.com.tr/zeytin-dalinin-komutani-afrinde-zengin-suriyeliler-turlu-zevk-ve-sefayi-yasiyor ,.

[125] https://www.deon.pl/religia/kosciol-i-swiat/z-zycia-kosciola/art,33430,syria-w-ataku-na-chrzescijanska-dzielnice-damaszku-zginelo-troje-dzieci.html .

[126] https://wiadomosci.wp.pl/francuska-firma-lafarge-wspolpracowala-z-panstwem-islamskim-6058930983928961a .

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s