Rewolucja Rożawy i demokratyczny konfederalizm na tle sytuacji na Bliskim Wschodzie Cz. 3 Życie w Rożawie

W trzecim z cyklu artykułów o Rożawie kontynuuję opis sytuacji w regionie. Na początek zajmiemy się szkolnictwem. W asadowskiej Syrii nauka była prowadzona tylko w języku arabskim i zawierała indoktrynację na rzecz rządzącej partii Baas i dyktatora. Pierwsze co zrobiono to wyrzucono tą propagandę, oraz wprowadzono dla różnych grup etnicznych naukę w ich językach.  Oczywiście dotyczyło to w pierwszym rzędzie języka kurdyjskiego, a raczej jego dialektu kurmandżi (kurmanji). Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych kurdyjskich dialektów, używany głównie w Rożawie i Bakurze. W Syrii od 1963 nauka języka kurdyjskiego była zabroniona. W tej chwili wielu syryjskich Kurdów dopiero się go uczy.

szkola kobane 4
Szkoła w Kobani. Widoczne zniszczenia wojenne.

Nauka w języku ojczystym dotyczy też np. języka syriackiego, który jest odmianą aramejskiego i jest używany przez bliskowschodnich chrześcijan określających się jako Syriacy, Asyryjczycy, Chaldejczycy, lub Aramejczycy. Pod rządami reżimu język ten miał się trochę lepiej niż kurdyjski, ponieważ mógł funkcjonować w kościołach. W tej chwili w szkołach syriackich jest nauczany w klasach od pierwszej do szóstej.[1]

Piszę o tym, ponieważ wśród licznych kłamstw na temat Rożawy było rozpowszechniane także i to, że „Kurdowie zmuszają tamtejszych chrześcijan do nauki w języku kurdyjskim”. Jest dokładnie odwrotnie. Dodam, że w sąsiedniej Turcji  Syriacy/Asyryjczycy od lat starają się o otwarcie choć jednej własnej szkoły. Bezskutecznie. Ostatnia została zamknięta w 1928 roku.[2] W miejscowościach zamieszkałych przez Turkmenów także funkcjonuje nauczanie w ich języku.[3]

 

QAM-ZMANE-SEREANE-LE-DEBSTANA-TE-DAEN-E280AB1E280AC-620x364
Syriackie podręczniki.

W styczniu zeszłego roku do szkół średnich w kantonie Efrin trafił pierwszy podręcznik dżineologii.[4] Dżineologia (jineologia, jineoloji) to „nauka kobiet”, w uproszczeniu (dużym i przez wielu odrzucanym[5]) można ją nazwać „kurdyjskim feminizmem”. Dziś zapewne nie jest wykorzystywany, bo szkoły w Efrin są zamknięte z powodu tureckiej agresji.[6] Na początku roku szkolnego 2017 w kantonie Efrin było 316 szkół (plus jedna w obozie uchodźców Robar[7]), w kantonie Szehba 24. Łącznie w szkołach regionu Efrin (kantony Efrin i Szehba) uczyło się 43 tysiące uczniów.[8] 31 z tych szkół stało się celem ataków tureckiej armii (stan na 29 luty 2018).[9] Niektóre były atakowane jeszcze przed początkiem inwazji. Np. w październiku 2017 roku szkoła w wiosce Qara Baba, po ponad dziesięciokrotnym(!) ostrzelaniu przez Turcję została przeniesiona do budynku zastępczego.[10]

 

EFRIN-METRYALA-JINOLOJI-1
Podręcznik Dżineologii.

Kiedy jedne szkoły są zamykane, otwierane są inne. Na początku lutego 2018 roku otwarto nową szkołę w Kobani.[11]  Kolejną buduje tam inicjatywa z Niemiec.[12] W Kobani otwarto też pierwszą szkołę dla osób niewidomych i słabo widzących.[13]  Na początku 2017 roku w mieście i podmiejskich wioskach funkcjonowało  21 szkół, z około 11 tysiącami uczniów w Kobani i 31 tysiącami w okolicy. Jednak ze względu na niedobór nauczycieli (500 w mieście i 1300 na terenach podmiejskich), liczebność klas sięgała nawet do 55 uczniów. W 10 z tych szkół funkcjonuje program „Ogrody Rożawy”, prowadzony we współpracy z międzynarodowa organizacją „Slow Foods”, który ma uczyć dzieci ekologicznego podejścia do uprawy i sadownictwa. Bierze w nim udział około tysiąca uczniów.[14] 

27 listopada  2017 roku otwarto pierwszą szkołę, Wahda, w niedawno wyzwolonej Rakce.[15] Powstała w dzielnicy al Muszlab (al Mushlab, Meshleb), która była pierwszą wyzwolona dzielnicą Rakki i pierwszą do której wrócili mieszkańcy.[16] W szkole było 11 nauczycieli i 800 uczniów. Miesiąc później w mieście było już 4 tysiące uczniów,[17] na początku grudnia w Rakce i okolicznych wsiach dostarczono podręczniki dla  40 tysięcy uczniów.[18]

szkola w Ayn Îsa 3
Szkoła w Ayn Îsa.

Szkolnictwo w Rożawie zmaga się z wieloma problemami. W odniesieniu do wyzwolonych rejonów często jest to wieloletnie zapóźnienie edukacyjne wynikające z życia pod okupacją Daesh (ISIS). Przykładowo w otwartej 16 października 2017 roku szkole podstawowej w dzielnicy al Massm w Tabce na 850 uczniów, 450 uczęszcza do klas pierwszych.[19] W  jednej z trzech szkół w miejscowości Triszrin (Tishreen) na 350 uczniów aż 200 jest w pierwszych klasach. Przy czym szkoła ma ławki tylko dla 112 osób.[20] To drugi z problemów – brak podstawowego wyposażenia. Często nauka odbywa się na dwie zmiany.[21]

Są jeszcze groźniejsze problemy. W lipcu 2017 roku, podczas przygotowywania do ponownego otwarcie szkoły średniej w Hazima, 20 km na północ od Rakki doszło do wybuchu miny. Ranny został jeden z nauczycieli.[22] We wrześniu 2016 roku w Manbij, w świeżo otwartej szkole eksplodowała przeoczona podczas rozminowania mina. Zginęło troje dzieci, a czternaścioro zostało ranne.[23] Zresztą miny są problemem w całej Rożawie.

 

międzyszkolme zawody sportowe w Manbij pazdz 2017
Międzyszkolne zawody sportowe w Manbidż, październik 2017 r.

Wspominałem o pomocy ze strony kilku organizacji międzynarodowych. To pomoc cenna, ale niewielka. Są organizacje, które mogłyby znacznie bardziej pomóc. Niestety, jak informuje Dilar Kobani z Komisji Edukacji, UNICEF uzależnił swoje wsparcie od przyjęcia w szkołach reżimowego programu nauczania.[24] Cóż, jak widać kiedy ONZ z jednej strony krzyczy jaki to Asad jest zły, jego Fundusz na Rzecz Dzieci chce indoktrynować syryjskie dzieci jaki jest dobry.

Jeżeli chodzi o szkolnictwo reżimowe, to cały czas utrzymują się powiązane z nim szkoły. Głównie w regionie Dżazira co wynika z obecności w miasta Kamiszlo i Hasaka rządowych enklaw. Funkcjonują też prywatne szkoły realizujące rządowy program. Są to głównie szkoły średnie i cieszą się nawet popularnością, gdyż ich świadectwa są honorowane przez rządowe uniwersytety, które z kolei są uznawane na świecie. W tym regionie w szkołach rożawskich  (łącznie 2 119) uczy się 188 134 uczniów w szkołach podstawowych i 29 264 w średnich.

Uniwersytet w Efrin 10
Uniwersytet w Efrin.

Rożawa ma też własne szkoły wyższe, aczkolwiek tu pojawia się problem uznawania, a raczej braku, ich dyplomów na świecie. Są to młode instytucje, najmłodsza w Kobani została dopiero co otwarta w grudniu 2017 roku i tak naprawdę jest jeszcze w fazie organizacji, choć pierwsze zajęcia już ruszyły.[25]

Pierwszą szkoła wyższą była powstała w 2014 roku Akademia Nauk Społecznych Mezopotami.[26] 26 lipca 2015 roku w Efrin otwarty został pierwszy uniwersytet w Rożawie.[27] W  roku akademickim 2017/18 na sześciu kierunkach studiowało na nim 525 studentów, z tego 274 na pierwszym roku.[28] Obecnie nie ma zajęć z powodu tureckiego ataku. Studenci są na froncie, w punktach pomocy medycznej, lub pracują z mediami.[29]

4 lipca 2016 roku otwarto Uniwersytet Rożawy w Kamiszlo. W roku akademickim 2017/18 studiuje na nim 711 osób.[30] W maju 2017 roku ruszyła Akademia Medyczna w Serekaniye (Ras al-Ayn).[31]

NahawandCenterAmuda (1)
Młodzi szachiści w „Nahawand”.

Działają też ośrodki edukacji pozaszkolnej. Przykładowo w Amudzie w centrum „Nahawand” kilkaset (250 w grudniu 2015 roku, 350 w czerwcu 2016 roku, nie znam niestety aktualnej ilości)  dzieci  uczęszcza na zajęcia muzyki, aktorstwa, malarstwa, choreografii, szachów i języków obcych. Są wśród nich zarówno dzieci miejscowe, jak i dzieci uchodźców z innych regionów Syrii.[32]

We wrześniu 2016 roku, w Kamiszlo zainaugurowała, po dziewięciu miesiącach prób, działalność dziecięca orkiestra. Występuje w niej 32 młodych muzyków w wieku od 7 do 16 lat.[33] W Efrin działa dziecięco-młodzieżowa grupa Arya, która dwa lata temu nagrała teledysk, który możecie zobaczyć na koniec tego artykułu.

 

Festiwal dziecięcy w Kobane 14.jpg
Festiwal dziecięcy w Kobani, wykonawcy.

Takich młodych artystów jest więcej. Często organizowane są występy i festiwale z ich udziałem, podczas których występują dla swoich rówieśników.  Tego typu festiwale odbywały się min. w  Kamiszlo[34]. Pierwszy miał tam miejsce latem 2015 roku.[35] W Rimelan (Rmaylan) odbyły się trzy edycje takiego festiwalu. Ostatnia trwała tydzień od 5 do 12 września 2017 roku.[36] W październiku 2017 zorganizowano pierwszy festiwal dziecięcy w Kobani.[37]

 

Festiwal dziecięcy w Kobane 20.jpg
Festiwal dziecięcy w Kobani, publiczność.

Odbywają się również „dorosłe” festiwale. Muzyczne (np. w grudniu 2017 odbyła się duża impreza w Kamiszlo[38]),  filmowe[39], czy teatralne.[40] Te ostatnie były bardzo często organizowane w  Efrin.[41] Ostatni  odbył się w listopadzie 2017 roku.[42] W sierpniu tegoż roku odbył się, także w Efrin festiwal osób niepełnosprawnych.[43]  Zorganizowano dwie edycje festiwalu kobiecego, który obejmował min różnego rodzaju warsztaty, przedstawienia teatralne i koncerty, oraz zawody sportowe.[44]

Te ostatnie odbywają się zresztą i przy innych okazjach. Funkcjonują kluby, ośrodki fitness i drużyny sportowe, tak męskie, jak i żeńskie. Np. pierwszą kobiecą drużynę koszykówki w regionie Efrin utworzono 1 marca 2017 roku w Radżu (Rajo).[45] W tej chwili, w marcu 2018 roku, to miasteczko jest atakowane przez turecką armię. Niektóre doniesienia mówią, że udało im się je zdobyć. Zresztą bardzo wiele tego typu form aktywności (np. wystawy malarstwa i rysunku[46]) miało miejsce W Efrin, które było względnie bezpieczne. Od momentu napaści Turcji nie jest.

Sytuacja medyczna jest ciężka. Brakuje lekarstw i lekarzy, wiele szpitali jest zrujnowanych. Opieka zdrowotną zajmuje się głównie Kurdyjski Czerwony Półksiężyc.[47] Pomagają  zagraniczne organizacje humanitarne,[48] ale jest to przysłowiowa „kropla w morzu potrzeb”. Funkcjonują też prywatne kliniki.

BTW Kurdyjski Czerwony Półksiężyc prowadzi zbiórkę funduszy na pomoc Efrin, więc jeżeli ktoś chce pomóc, to klikajcie tu.

 

szpital kobane
Szpital w Kobani.

Samorządy pobierają niewielkie podatki od usług. Przykładowo w Kamiszlo jest to równowartość 3 dolarów miesięcznie od restauracji, a 4-5 od kliniki medycznej.[49] Promowana jest gospodarka spółdzielcza,[50] ale inne formy nie są dyskryminowane, a prawo gwarantuje ochronę własności prywatnej.

Sądownictwo oparte jest przede wszystkim na systemie obieralnych komitetów pojednawczych (art. 69 Umowy Społecznej), kwestie dotyczące przemocy wobec kobiet znajdują się w gestii specjalnych komitetów kobiecych. Zabroniona jest poligamia, czy małżeństwa dzieci. Poważne przestępstwa, oraz sprawy nierozstrzygnięte na poziomie komitetów pojednawczych trafiają do reprezentujących „zawodowe” sądownictwo sądów okręgowych.[51]

Trzy ostatnie akapity zapewne mógłbym trochę rozwinąć, ale nie chcę (na razie) mnożyć treści. Musiałbym albo wydłużyć artykuł (założyłem limit ok 9 tysięcy znaków i staram się tego trzymać), albo dołożyć kolejny, a już wyszło mi dwa zamiast jednego. Zapewne wrócę do tych zagadnień w późniejszym czasie.

Paweł Ziółkowski

 

Poprzednie artykuły w tym cyklu:

[1] http://en.hawarnews.com/syriacs-will-study-their-language-in-schools-this-year , https://twitter.com/davidvergili/status/909313492653629442 . Początkowo nauka obejmowała trzy klasy: https://youtu.be/QQdnUAjjKyk?t=1m34s .

[2] https://philosproject.org/assyrians-primary-school-istanbul .

[3] http://kurdiscat.blogspot.de/2016/10/confederalisme-democratic-noves-classes.html .

[4] http://en.hawarnews.com/jinology-is-taught-at-afrin-high-schools .

[5] https://roarmag.org/essays/jineology-kurdish-women-movement .

[6] https://www.voanews.com/a/kurds-turkey-shelling-closes-schools-afrin-northern-syria/4245225.html .

[7] http://en.hawarnews.com/school-for-robar-camps-children .

[8] https://twitter.com/AzadiRojava/status/909405783514861568 .

[9] http://theregion.org/article/12924-31-schools-hit-50-000-students-out-of-school-during-turkey-039-s-afrin-offensive-report .

[10] http://en.hawarnews.com/due-to-turkish-shelling-on-qara-baba-schools-building-changed .

[11] https://anfenglishmobile.com/rojava/avesta-xabur-school-opens-in-kobane-24710 .

[12] https://www.schule-kobane.de .

[13] https://www.youtube.com/watch?v=bLq8jiDtdp4 .

[14] https://www.slowfood.com/growing-future-rojava , https://www.slowfood.com/kobane-an-eco-challenge-for-humanity .

[15] http://en.hawarnews.com/first-school-in-al-raqqa-opened , http://en.hawarnews.com/preparing-for-opening-of-6-schools-in-al-raqqa-city .

[16] http://jinnews.com.tr/en/ALL-NEWS/content/view/69061 , http://en.hawarnews.com/residents-of-1st-neighborhood-liberated-in-al-raqqa-return .

[17] https://anfenglish.com/news/four-thousand-children-attend-school-in-raqqa-23771 .

[18] https://twitter.com/coalition/status/939876617488388097 .

[19] http://sdf-press.com/en/2017/11/tabqa-850-students-taking-lessons-at-the-16-th-of-october-school .

[20] http://sdf-press.com/en/2017/10/tishreen-village-schools-open-their-doors-to-accommodate-students-despite-the-shortage-of-school-supplies .

[21] http://sdf-press.com/en/2017/11/al-jazra-school-the-problems-we-face-will-not-deter-us-from-continuing-the-educational-process .

[22] http://en.hawarnews.com/a-mine-explosion-before-hazima-secondary-school .

[23] http://www.protectingeducation.org/news/three-school-children-killed-others-injured-explosion-isis-landmines-syria’s-manbij .

[24] „Rojava: A Utopia in the Heart of Syria’s Chaos”, 36 min. 31 s.  https://youtu.be/uQh8aRVJnY4?t=36m31s . BTW polecam cały ten film.

[25] http://en.hawarnews.com/opening-a-university-in-kobani , http://en.hawarnews.com/opening-of-university-of-kobani-officially-announced , https://alshahidwitness.com/first-university-opened-kobani .

[26] https://rojavareport.wordpress.com/2014/08/31/first-new-university-to-open-in-rojava , http://new-compass.net/articles/revolutionary-education-rojava .

[27] https://www.facebook.com/AfrinUniversity2015 , http://en.hawarnews.com/afrin-university-is-opened-today , https://www.al-monitor.com/pulse/ru/originals/2016/05/kurds-rojava-afrin-first-university-ideology-ocalan.html .

[28] http://en.hawarnews.com/afrin-university-opens-its-doors .

[29] https://anfenglishmobile.com/rojava/rector-and-students-in-this-university-part-of-the-resistance-25302 .

[30] http://en.hawarnews.com/university-of-rojava-its-faculties-students-teachers-number

[31] https://www.youtube.com/watch?v=t6kZonnKfS8 , https://anfenglish.com/rojava/medical-academy-of-mesopotamia-opened-in-rojava-21159 .

[32] http://www.kurdistan24.net/en/news/5d958df2-ad58-4724-897c-b635c14416ea , http://www.kurdistan24.net/en/news/745ca862-4635-460a-9c89-20bf8047fee5 , https://www.facebook.com/center.nahawand .

[33] http://www.kurdistan24.net/en/news/901eac55-fa0c-40b1-9c40-fdf89b7e24ac/VIDEO–Syrian-Kurds-establish-first-children-s-orchestra-in-Rojava .

[34] https://twitter.com/Dr_Partizan/status/773227489179164673 , https://twitter.com/KhoshmanQado/status/630326071615954945 .

[35] http://kurdishdailynews.org/2015/08/16/kurds-organize-first-childrens-festival-in-rojavas-qamishlo .

[36]http://en.hawarnews.com/talented-child-participates-in-3rd-children-festival , http://en.hawarnews.com/3rd-children-art-festival-ended , http://www.kurdistan24.net/tr/video/d39ab24d-f14b-4a66-be31-e2ed659460f5 , http://tr.hawarnews.com/festival-7-gununu-geride-birakti .

[37] http://en.hawarnews.com/the-euphrates-children-festival-continues-for-2nd-day  , http://en.hawarnews.com/the-euphrates-children-festival-continue-with-different-shows  , http://en.hawarnews.com/1st-children-festival-begun-in-the-euphrates-region .

[38] http://en.hawarnews.com/urkesh-festival-a-platform-for-people-to-learn-about-their-cultures , http://en.hawarnews.com/arabic-kurdish-syriac-turkmen-songs-on-5th-day-of-urkesh-festival , https://www.youtube.com/watch?v=0un2-q2f4aY , https://www.youtube.com/watch?v=GMmnPMrYZWs , https://www.youtube.com/watch?v=34vuBRF5M2M ,  https://www.youtube.com/watch?v=VxpvWtSrfzY , https://www.youtube.com/watch?v=BWs3cSPpIUg , https://www.youtube.com/watch?v=wd4HJVex1_U , https://www.youtube.com/watch?v=3rVAhI9Q7a8 , http://ku.hawarnews.com/mihrecana-orkes-di-roja-duyemin-de-didome , http://ku.hawarnews.com/mehricana-orkes-bi-dengen-erebi-u-suryani-ges-bu , http://ku.hawarnews.com/mihricana-orkes-bi-dawi-bu , http://ku.hawarnews.com/di-roja-3yemin-de-stranen-kurdi-u-erebi-besdaran-cosandin .

[39] https://twitter.com/HosengHesen/status/930548166415482880 , https://www.youtube.com/watch?v=5Cillgc86ro .

[40] https://twitter.com/info_Rojava/status/716926056234622976

[41] https://anfenglish.com/culture/amed-theater-festival-under-all-circumstances-we-are-artists-20037 , http://www.kurdistan24.net/en/culture/3cfd84f7-b2fb-4370-a8b0-67fcfadbb58f/Syrian-Kurds-hold-theatre-festival-in-Rojava-amid-war , http://cantonafrin.com/en/news/view/1593.methane-theater-festival-in-his-final-presentation-bird-hakim.html , http://cantonafrin.com/en/news/view/1569.the-start-of-the-methane-festival-in-his-second-season.html .

[42] https://www.youtube.com/watch?v=6D8Z2RSgVYo .

[43] http://en.hawarnews.com/hope-festival-for-disable-people-continues .

[44] http://en.hawarnews.com/arin-mirkan-festival-chance-to-show-womens-talents , https://www.dengeamerika.com/a/arin_mihrican/3871117.html .

[45] http://en.hawarnews.com/female-basketball-team-unique-experience-with-self-initiative .

[46] http://en.hawarnews.com/opening-annual-exhibition-of-art-paintings-in-afrin , http://en.hawarnews.com/expressionist-paintings-of-women-in-mourning-came-from-afar-exhibition .

[47] http://www.heyvasor.com/en .

[48] http://en.hawarnews.com/mobile-hospital-opened-in-ain-issa-camp , http://mermt.com/current-projects/ambulance .

[49] https://www.mideastcenter.org/visittothejazeera-canton

[50] https://cooperativeeconomy.info/cooperatives-are-taking-root-in-north-syria  , https://cooperativeeconomy.info/the-rojava-revolution-the-revolution-of-economic-achievements-and-return-to-communal-economy .

[51] https://cooperativeeconomy.info/creating-a-participatory-system-of-economic-democracy-in-rojava .

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s