Rewolucja Rożawy i demokratyczny konfederalizm na tle sytuacji na Bliskim Wschodzie Cz. 2: Demokratyczna Federacja Północnej Syrii

Demokratyczna Federacja Północnej Syrii to oficjalna nazwa projektu radykalnej demokracji w Rożawie. Pod tym szyldem funkcjonuje od grudnia 2016 roku. Wcześniej w użyciu była nazwa Demokratyczna Federacja Rożawy – Północnej Syrii.  Zmiana miała podkreślić multietniczny charakter tego projektu poprzez rezygnację z kurdyjskiej nazwy regionu. Chciano też dobitnie podkreślić, że celem ruchu ocalanowskiego nie jest oderwanie Rożawy od Syrii, lecz reformowanie stosunków wewnątrz istniejących granic.[1] Wielu Kurdów negatywnie przyjęło zarzucenie tej tradycyjnej kurdyjskiej nazwy. Inni  z humorem stwierdzili, że oto nie ruszając się z domu przeprowadzili się z Rożawy do Bakuru. Dla przypomnienia, Rożawa, czyli zachód to Kurdystan „syryjski”, Bakur znaczy północ i odnosi się do terenów Kurdystanu zajmowanych przez Turcję, zaś nowa nazwa po kurdyjsku to Federaliya Demokratîk a Bakûrê Sûriyê‎.

Podstawą funkcjonowania Demokratycznej Federacji  jest umowa społeczna będąca de facto konstytucją. Jej aktualnie obowiązująca wersja została uchwalona podczas Zgromadzenia Konstytucyjnego, które odbyło się w dniach 27-29 grudnia 2016 roku z udziałem 165 delegatów.[2]

Umowa głosi, że podstawą funkcjonowania Federacji jest demokracja, ekologia i prawa kobiet (art. 2). Gwarantuje min. pełny parytet płci na wszystkich szczeblach samorządu. Realizowane jest to poprzez równoczesne pełnienie funkcji kierowniczych przez dwie osoby, kobietę i mężczyznę (art. 12). Przy czym obowiązuje ograniczenie ilości kadencji do dwóch (art. 81). Zagwarantowane są prawa mniejszości, w wyborach do rad samorządowych 60% miejsc jest wybieranych w wyborach powszechnych, natomiast 40% przysługuje mniejszościom (art. 50, 55 i 58). Umowa gwarantuje przestrzeganie praw człowieka (art. 17), praw dziecka (art. 46), wolność światopoglądu i jego wyrażania (art. 22), prawo do samoobrony (art. 31), czy własności (art. 43). Zakazane jest  stosowanie kary śmierci (art.18) i tortur (art. 19), oraz dyskryminacja (art. 24). W sprawach dotyczących interesu publicznego ma być obligatoryjne referendum (art. 73).[3]

Większość tego jest realizowana w praktyce. Piszę większość, bo pomimo licznych zapisów odnoszących się do ekologii (np. art. 32, 42 i 76) warunki wojny i embarga powodują, że w praktyce nie wygląda to różowo. Przykładowo wobec zniszczenia sporej części sieci energetycznej głównym źródłem zasilania pozostają generatory zasilane ropą. Postępuje co prawda odbudowa linii przesyłowych i elektrowni wodnych na Eufracie,[4] ale ich potencjału nie da się w pełni wykorzystywać z powodu działań rządu tureckiego. Turcja przy pomocy własnego systemu zapór na tej kluczowej rzece blokuje przepływ wody i obniża jej poziom znacząco utrudniając pracę elektrowni. 12 lutego 2018 roku z tego powodu dostawy prądu zostały ograniczone do 14 godzin dziennie.[5] Takie działanie nie jest niczym nowym w polityce Turcji, kraj ten wielokrotnie stosował blokowanie przepływu wody jako formę represji i nacisku na swoich sąsiadów.[6] Innym problemem jest kwestia odpadów. Brakuje możliwości utylizacji śmieci i są one najczęściej po prostu palone.

Znacznie lepiej wygląda kwestia samorządu. W 2017 roku odbyły się wybory do jego dwóch szczebli. 22 września miały miejsce wybory współprzewodniczących gmin. Nazwy gmina używam dla najniższego szczebla organizacji, można je też tłumaczyć jako wspólnoty. Jest ich prawie 4 tysiące i obejmują dzielnice w mieście lub wioski licząc od kilkudziesięciu do kilkuset gospodarstw domowych.[7] Jest to podstawowa komórka samorządowa.

DKUSuMhX0AAXmbP
Wybory 22 września.

Raport komisji wyborczej podaje dane z rozbiciem na regiony. I tak w regionie Dżazira oddano 437 142 głosów na 7 687 kandydatów w 2 551 gminach, wybierając 5 102 współprzewodniczących. W regionie Eufratu oddano 135 611 głosów na 3 192 kandydatów w 849 gminach i wybrano 1 698 współprzewodniczących. W regionie Efrin (Afrin) oddano 155 697 głosów na 1 440 kandydatów w 415 gminach i wybrano 830 współprzewodniczących. Frekwencja wynosiła 70%.[8]

Taka ciekawostka obrazująca kwestię praw mniejszości w Rożawie. W wyborach tych po raz pierwszy w historii Syrii swojego przedstawiciela uzyskali syryjscy Romowie. To mała społeczność określająca się nazwą Koçer i mieszkająca od 50 lat w dwóch kwartałach Efrin (miasta) znanych jako Koçera. Ich przedstawiciel Martyr Dilovan został współprzewodniczącym gminy wraz z Kurdyjką Murtezą Hacî Kamber.[9]

ANF Images
Romskie dzieci w Efrin.

1 grudnia odbyły się wybory drugiego stopnia, na poziomie powiatu/miasta i kantonu. Wystartowało w nich 5912 kandydatów. 546 było niezależnych, pozostali reprezentowali 22 partie i organizacje polityczne, które wystawiły, w zależności od regionu 2 lub 3 listy zbiorcze). Frekwencja wyniosła 69%.[10]

Wybory te początkowo planowano na 3 października, zostały jednak przeniesione, gdyż okazało się, że zaplanowane tak szybko po poprzednich są zbyt dużym wyzwaniem organizacyjnym. Wybory trzeciego stopnia, na szczeblu regionów i ogólnofederacyjnym planowano początkowo na 19 stycznia tego roku. One także zostały przełożone[11] i w aktualnej sytuacji tureckiej agresji na Efrin trudno powiedzieć, kiedy się odbędą.

Jak już pisałem aktualnie (od sierpnia 2017 roku) Demokratyczna Federacja dzieli się na trzy regiony, każdy po dwa kantony. Regiony to Dżazira (Cizire, lub Jazira), obejmujący kantony Heseka i Kamiszlo, Kobani/Eufrat z kantonami Kobani i Gire Spi/Tel Abyad, oraz Efrin z kantonami Efrin i Szehba.[12] Poza Demokratyczna Federacją pozostają rejony Manbidż, Rakki i Deir ez Zor. O ich ewentualnym przyłączeniu zadecydują mieszkańcy.

Poza Federacją pozostaje też dzielnica Aleppo Szejk Maksud (Sheikh Maqsoud, Sheikh Maksoud, Sheikh Maqsood, Sheikh Maqsud, Şêx Meqsud). O Aleppo mówiło sie w mediach bardzo dużo. To o czym się nie mówiło, to o tym, że miasto to dzieliło się na trzy, a nie dwie strefy. Poza reżimem i dżihadystami  zwanymi rebeliantami była jeszcze dzielnica, w której nie rządziła ani bezpieka Asada, ani umiarkowani obcinacze głów, w której schronienie znalazło wielu uciekinierów z innych części miasta i której broniły oddziały YPG i YPJ. Broniły zarówno przed sporadycznymi atakami sił reżimowych jak i, znacznie częstszymi i bardziej zaciekłymi dżihadystów,[13] w tym także z użyciem broni chemicznej.[14] Te ostatnie potwierdziła nawet Amnesty International[15] znana z publikowania fałszywych zarzutów pod adresem Rożawy.[16]

Zajadłość ataków była spowodowana głównie korytarzem humanitarnym, jaki pobliski kanton Efrin utrzymywał dla dwóch obleganych przez dżihadystów alawickich miast Nubl i Zahraa.[17] Alawici to odłam islamu, z którego wywodzi się rodzina Asadów. Dodatkowo są oni przez sunnickich fanatyków uważani za heretyków, gdyż centralną postacią ich wersji islamu jest Ali, zięć Mahometa, ważniejszą nawet niż sam Mahomet. Szyici, którzy sami darzą Alego dużą estyma są im bardziej przychylni.  Co ciekawe wg. Polata Kana, jednego z założycieli i dowódców YPG, zaangażowanie dżihadystów w ataki na Szejk Maksud, zamiast w walkę z reżimem było jedną z przyczyn ich porażki w Aleppo.[18]

Piszę o Szejk Maksud, mimo, że nie należy ono do Federacji dlatego, że właśnie w tej dzielnicy wypracowano wiele rozwiązań wdrożonych później w całej Rożawie.[19]

Wracając do Federacji. Główną siłą zbrojną są Syryjskie Siły Demokratyczne (SDF). Jak pisałem w poprzedniej części tego cyklu, SDF powstały w październiku 2015 roku. Niejako ich poprzednikiem był Burkan al Firat – Wulkan Eufratu, koalicja kurdyjskich YPG/YPJ z niektórymi formacjami Wolnej Armii Syrii (FSA). Oddziały tejże koalicji brały udział min. w obronie Kobani. Jednym z bohaterów tej pamiętnej bitwy był Abu Leila[20] (inne zapisy Abu Leyla i Abu Layla). Abu Leila to wojenny przydomek Faisala Abdi Bilal Saadouna, półkurda, półaraba, charyzmatycznego dowódcy multietnicznego Batalionu Północnego Słońca wchodzącego w skład Burkan al Firat, siedmiokrotnie rannego w obronie miasta.

al
Abu Leila.

Abu – ojciec to popularny w regionie przydomek. Najczęściej jest łączony z imieniem najstarszego syna i wyraża dumę z męskiego potomka. Nie w tym wypadku. Leila to imię córki. List który do niej napisał z oblężonego Kobani, podobnie jak nagranie z walk, na którym ratuje życie przysypanego gruzem terrorysty Daesh, przeszły do legendy obrony miasta.

„Moja ukochana Leilo

 Naszym obowiązkiem jest bronić, pracować i walczyć o Twoją przyszłość i przyszłość dzieci takich jak Ty. Mam nadzieję, że kiedy dorośniecie, nie obwinicie nas, Waszych rodziców i dziadków, mówiąc, że  nic dla Was nie zrobili. Walczę dla Ciebie, dzieci takich jak Ty. Całe to ryzyko i niebezpieczeństwa na które się wystawiamy są pracą nad lepszą przyszłością dla Was, abyście żyli w tym kraju wolnym i bezpiecznym życiem. Będziemy kontynuować naszą rewolucję aż do pełnego oswobodzenia Waszej ojczyzny, drogiej Syrii.

Bardzo za Tobą tęsknię!

Moja maleńka Leilo, bądź dumna z taty, czy przeżyje, czy polegnie.

Całuję Cię.

Twój tata – Tata Leili, Kobani”[21]

Abu Leila nie zobaczył córki. Poległ na początku operacji, której celem było wyzwolenie Manbidż, miasta w którym pozostała jego rodzina. 3 czerwca 2016 roku został raniony w głowę przez snajpera Daesh. Zmarł dwa dni później. Operację tą nazwano jego imieniem. Manbidż zostało wyzwolone dwa miesiące później.

Imię Faisala Abu Leili noszą dwie akademie szkolące bojowników SDF. Jego córka chodzi do szkoły w wyzwolonym Manbidź, a podobizny jej ojca wiszą w Rożawie obok portretów innych poległych w obronie rewolucji, których uznaje się za męczenników. Ich wizerunki wiszą w całej Rożawie (nie tylko na oficjalnym terytorium Demokratycznej Federacji).  I prawie tylko ich. Obecny jest jeszcze Ocalan, jako jedyny żyjący, ale już brak jest podobizn liderów politycznych, czy wojskowych. Tylko „wielki nieobecny” ojciec demokratycznego konfederalizmu i polegli w walce o tą ideę.

Obok SDF funkcjonują formacje samoobrony: Hêzên Xweparastinê (HXP) i Hêzên Parastina Cewheri (HPC). Ta pierwsza ma w założeniu stanowić główną siłę obronną Demokratycznej Federacji.[22] Ostatnie szkolenie w Kamiszlo ukończyło 3,5 tysiąca osób.[23] HPC z kolei jest raczej typowym szkoleniem dla cywili.[24]

Sprawami bezpieczeństwa zajmuje się formacja policyjna Asaisza (Asayîşa). Prowadzi szeroki wachlarz działań, od regulacji ruchu, poprzez sprawy kryminalne (w tym np. narkotykowe, niestety jednym z minusów Federacji jest prohibicja dragów), czy zabezpieczanie imprez publicznych po działania antyterrorystyczne. Te ostatnie prowadzi „antyterrorka” Hêzên Antî Terrorê (HAT). Na terenach zamieszkałych przez Syriaków (czyli syryjskich chrześcijan) działa autonomiczna formacja Sutoro. Podobnie jak w Asaiszy, służą w niej też kobiety.

hat
Trening HAT.

Planowałem tą część niniejszego cyklu poświecić opisowi Rożawy, a kolejną, idejkom.  Jednak ilość informacji do przekazania przerosła planowane ramy. Mając do wyboru albo pisać długi tekst, albo podzielić go na dwa krótsze, wybrałem to drugie. Dlatego trzeci artykuł zatytułowany „Życie w Rożawie” będzie poświęcony takim „cywilnym” zagadnieniom jak edukacja, kultura, imprezy masowe (w tym religijne), czy odbudowa kraju, a dopiero w czwartym zajmę się demokratycznym konfederalizmem i jego twórcą.

Paweł Ziółkowski

A na koniec piosenka o Abu Leili:

Poprzedni artykuł w tym cyklu:

Kolejny:

[1] https://anfenglish.com/kurdistan/final-declaration-of-the-federal-system-constituent-assembly-conference-17810 .

[2] tamże.

[3] Pełny tekst w języku angielskim: http://vvanwilgenburg.blogspot.com/2017/03/social-contract-of-democratic.html . W wydanej w zeszłym roku książce Meredith Tax „Droga w nieznane. Kurdyjki walczące z Państwem Islamskim” znajduje się polskie tłumaczenie wcześniejszej wersji.

[4] http://en.hawarnews.com/workers-in-the-euphrates-dam-are-racing-to-light-their-city , http://en.hawarnews.com/since-al-tabqa-liberated-electrical-workshops-repairing-the-electrical-grids .

[5] http://en.hawarnews.com/cutting-water-of-euphrates-river-results . Wcześniejsze przypadki: http://en.hawarnews.com/turkey-cuts-euphrates-rivers-water-electricity-reduced , http://en.hawarnews.com/catastrophic-drop-in-water-threatens-thousands-lives-in-north-syria , http://en.hawarnews.com/turkey-cuts-euphrates-water-levels-drastic-decrease , http://en.hawarnews.com/turkey-cutting-off-euphrates-water-tishrin-dam-ceases .

[6] http://asbarez.com/165210/dam-turkey-again .

[7] https://cooperativeeconomy.info/creating-a-participatory-system-of-economic-democracy-in-rojava .

[8] http://en.hawarnews.com/high-commission-70-participated-in-communes-elections .

[9] https://anfenglish.com/rojava/efrin-s-roma-community-also-takes-a-seat-in-democratic-federation-22355 .

[10] https://anfenglish.com/rojava/northern-syria-election-results-announced-23501 , http://en.hawarnews.com/high-electoral-commission-disclosed-local-administration-elections-outcomes .

[11] https://anfenglish.com/rojava/northern-syrian-democratic-federation-elections-postponed-24031 .

[12] https://anfenglish.com/rojava/northern-syria-made-up-of-3-federal-regions-now-21474 , http://en.hawarnews.com/what-are-the-democratic-north-syria-federal-regions .

[13] http://en.hawarnews.com/losing-him-sheik-maksoud-lost-its-sole-hope , http://en.hawarnews.com/a-doctor-lost-his-life-in-sheikh-maqsud-neighborhood , https://anfenglish.com/kurdistan/one-child-killed-two-civilians-wounded-as-gangs-bomb-sheikh-maqsoud-17076 , https://anfenglish.com/kurdistan/bombardment-on-sheikh-maqsoud-kills-3-civilians-16683 , http://en.hawarnews.com/3-civilians-martyred-in-sheikh-maksoud-nieghborhood , http://en.hawarnews.com/phil-rockets-launched-by-snc-are-equal-to-regimes-barrels , http://en.hawarnews.com/more-than-40-shells-20-houses-destroyed . Polecam tez film pokazujący sytuację w Szejk Maksud w okresie walk w Aleppo: https://vimeo.com/167423108 .

[14] http://en.hawarnews.com/amid-the-aleppean-crisis-sheikh-maqsoud-resistance-stands-out .

[15] https://www.amnesty.org/en/latest/news/2016/05/syria-armed-opposition-groups-committing-war-crimes-in-aleppo-city , https://www.amnesty.org.uk/press-releases/syria-armed-opposition-group-committing-war-crimes-aleppo-new-evidence .

[16] Fałszywe zarzuty AI dotyczace przymusowych wysiedleń zostały zdementowane zarówno przez rzekome „ofiary” (Zgromadzenie Plemion Arabskich, zrzeszające zamieszkujących w regionie Arabów, wydało oświadczenie, przedstawione na konferencji prasowej w Himo przez ich rzecznika prasowego Eyada Mehemeda  el Dexila, w którym zdementowano zarzuty AI i poradzono tej organizacji na przyszłość pytać ludzi na miejscu), jak i przez raport ONZ: https://www.almasdarnews.com/article/un-report-counters-amnesty-internationals-claim-that-kurds-are-ethnically-cleansing-in-syria , pełny tekst raportu: http://www.ohchr.org/Documents/Countries/SY/A_HRC_34_CRP.3_E.docx . Niedawno AI opublikowała kłamliwy raport w którym zarzuca YPG ataki na tureckie miasta, tymczasem kłamstwo to zdemaskował Mevlüt Dudu, turecki parlamentarzysta partii CHP (czyli nie prokurdyjski, CHP to kemaliści), który podał, że użyte rakiety miały zbyt krótki zasięg aby były odpalone z terenów Rożawy. Oczywiście nie przyznał, że to turecka prowokacja, samobójcą nie jest, tylko przypisał jakimś „terrorystom”, którzy zaatakowali z terenu Turcji. Co w sumie się zgadza, bo jedynymi terrorystami tam jest państwo tureckie i jego agendy. Artykuł o tym po turecku:  http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/911009/CHP_li_Mevlut_Dudu_nun_iddiasi__Roketler_Turkiye_icinden_ateslendi.html .

[17] http://kurdishquestion.com/article/3743-aleppo-a-tale-of-three-cities .

[18] https://www.kobanikurd.com/archives/63031 .

[19] https://roarmag.org/essays/revolution-rojava-pluto-book .

[20] https://edition.cnn.com/2016/06/10/opinions/abu-layla-inspirational-leader-ghitis , http://en.hawarnews.com/abu-leila-a-year-after-martyrdom-thousands-graduate-his-academy , http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/16062016 .

[21] https://twitter.com/jackshahine/status/739512055745675265/photo/1 .

[22] https://anfenglish.com/rojava/northern-syrian-army-being-formed-23813 .

[23] https://twitter.com/AfarinMamosta__/status/969254421531103234 .

[24] http://rojhelat.info/en/?p=8963 , http://modernslavery.calpress.org/?p=949 , http://en.hawarnews.com/teachers-of-afrin-to-receive-training-on-using-weapons .

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s